اگر دیتاسنتر شما یک استوریج All-Flash جدی دارد، احتمالاً بین سرورها و استوریج یک شبکه دیگر هم هست که کمتر دربارهاش حرف میزنیم: شبکه SAN با Fibre Channel. در دنیای سیسکو اسم این شبکه سیسکو MDS (Cisco MDS 9000) است؛ خانوادهای که از اوایل دهه ۲۰۰۰ تا امروز، از سوئیچهای ۲ گیگ تا دایرکتورهای ۶۴ گیگ با ۷۶۸ پورت، کار ساده ولی حیاتیاش را انجام داده: رساندن بلاکهای دیتا از سرور به استوریج، بیوقفه و بدون حتی یک فریم گمشده.
در ایران MDS را بیشتر در بانکها، بیمهها، اپراتورها و سازمانهایی میبینیم که استوریجهای NetApp ، Dell EMC ، HPE یا IBM دارند. خیلی وقتها هم یک جفت 9148S قدیمی سالها بدون اینکه کسی سراغش برود کار کرده، تا روزی که استوریج جدید ۳۲ یا ۶۴ گیگ میآید یا لایسنس پورت کم میآید یا معلوم میشود سوئیچ دیگر پچ امنیتی نمیگیرد. آن روز تازه سؤالها شروع میشود: 9148T بخریم یا 9148V؟ دایرکتور 9706 لازم است یا دو سوئیچ ثابت کافی است؟ FCIP برای سایت DR را با چه سوئیچی ببندیم؟
در این راهنما خانواده Cisco MDS 9000 را کامل مرور میکنیم: مفاهیم پایه SAN که بدون آنها MDS را نمیشود درست طراحی کرد، نسلها از ۲ تا ۶۴ گیگ، سوئیچهای ثابت سری 9100 و 9300 ، سوئیچهای چندسرویسه 9200 برای FCIP و SAN Extension ، دایرکتورهای قدیمی 9500 و دایرکتورهای فعلی 9700 با سوپروایزر، فابریک و لاینکارتهایشان، نرمافزار و لایسنس، SAN Analytics و NVMe/FC ، وضعیت End-of-Life هر مدل، و در آخر اینکه امروز چه بخرید و چطور مهاجرت کنید. همه اعداد از دیتاشیتها و اطلاعیههای رسمی سیسکو و تصاویر از همان دیتاشیتهاست.
Cisco MDS 9000 در یک نگاه
| سازنده / نقش | Cisco ؛ سوئیچها و دایرکتورهای Fibre Channel برای شبکه SAN |
| ریشه | Andiamo Systems ؛ سریهای 9100 ، 9200 و 9500 از ۲۰۰۴ در صفحات پشتیبانی سیسکو |
| سیستمعامل | MDS NX-OS (پیش از آن SAN-OS) |
| خانوادهها | 9100 و 9300 (ثابت) ، 9200 (چندسرویسه ، FCIP) ، 9500 و 9700 (دایرکتور) |
| سرعت فعلی | 8/16/32/64G Fibre Channel ؛ FCIP روی 1/10/25/40G |
| بزرگترین سیستم | MDS 9718 ؛ ۷۶۸ پورت و ۴۹٫۲ ترابیت در ۲۶RU |
| مدلهای فعال (۲۰۲۶) | 9124V ، 9148V ، 9396V ، 9132T ، 9148T ، 9396T ، 9220i ، 9706 ، 9710 ، 9718 |
| نسخه پیشنهادی | NX-OS 9.4(5) ؛ برای FICON نسخه 9.4(3b) (سند سیسکو ، اوت ۲۰۲۶) |
فهرست مطالب
- MDS چیست و چرا هنوز Fibre Channel؟
- مفاهیم SAN که قبل از MDS باید بدانید
- نسلهای MDS از ۲ تا ۶۴ گیگ
- سوئیچهای ثابت: سری 9100 و 9300
- سوئیچهای چندسرویسه 9200 و SAN Extension
- دایرکتورها: از 9500 تا 9700
- MDS NX-OS ، لایسنس و مدیریت
- SAN Analytics ، NVMe/FC و مقابله با Slow Drain
- طراحی SAN با MDS
- واقعیت ایران
- کدام MDS را بخریم؟
- مهاجرت و دامها
- پرسشهای متداول
MDS چیست و چرا هنوز Fibre Channel؟
هر چند سال یک بار کسی پیشبینی میکند که Fibre Channel میمیرد و iSCSI یا NVMe/TCP یا FCoE جایش را میگیرد. FCoE که در مقاله سیسکو نکسوس دیدیم، عملاً جز در سوئیچهای UCS و چند Nexus خاص کنار رفت. اما FC هنوز اولین انتخاب استوریجهای بلاکی حساس است و دلیلش مهندسی است، نه عادت:
- بدون اتلاف با طراحی: Fibre Channel با سازوکار Buffer-to-Buffer Credit کار میکند. فرستنده فقط وقتی فریم میفرستد که گیرنده جا داشته باشد؛ یعنی drop ناشی از ازدحام وجود ندارد. در Ethernet باید با PFC و DCB به این رفتار برسید.
- شبکه جدا و قابل پیشبینی: SAN معمولاً دو فابریک فیزیکی کاملاً جدا دارد (Fabric A و B). خطا در یکی، دیگری را تحت تأثیر قرار نمیدهد.
- سرویسهای فابریک داخلی: Name Server ، Zoning ، RSCN و Login همه داخل خود سوئیچها هستند؛ چیزی شبیه DHCP و DNS و فایروال که از روز اول در پروتکل طراحی شدهاند.
- NVMe/FC: همان زیرساخت FC بدون تغییر سختافزار، NVMe را هم با تأخیر کم حمل میکند.
MDS از شرکت Andiamo Systems آمد که سیسکو اول سرمایهگذاری کرد و بعد در ۲۰۰۴ خریدش. سیستمعاملش ابتدا SAN-OS بود و بعدتر به NX-OS تبدیل شد؛ اتفاقاً همین SAN-OS پایه NX-OS نکسوسها هم شد. برای همین اگر با Nexus کار کرده باشید، CLI در MDS برایتان آشناست: show interface brief ، feature ، install all و VRF مدیریتی هماناند. فرق در مفاهیم SAN است.
مفاهیم SAN که قبل از MDS باید بدانید
| مفهوم | توضیح کوتاه | چرا مهم است |
|---|---|---|
| WWN / WWPN | شناسه ۶۴ بیتی هر پورت HBA یا استوریج؛ مثل MAC در Ethernet | پایه Zoning و LUN Masking |
| FLOGI و FCNS | ورود دستگاه به فابریک و ثبت در Name Server | اولین چیزی که در عیبیابی چک میکنید: show flogi database |
| VSAN | تقسیم یک فابریک فیزیکی به چند فابریک منطقی مستقل؛ مثل VLAN ولی با سرویسهای فابریک جدا | ایده سیسکو که بعدها استاندارد شد؛ جداسازی محیط تست، تولید و پشتیبان |
| Zoning | تعیین اینکه کدام Initiator با کدام Target حرف بزند؛ در MDS سختافزاری اعمال میشود | امنیت و پایداری فابریک؛ قانون طلایی: یک Initiator در هر Zone |
| Smart Zoning و Autozone | Smart Zoning ورودیهای سختافزاری غیرضروری بین Initiatorها را حذف میکند؛ Autozone در سوئیچهای تکی، Zoneها را خودکار میسازد | Zoneهای بزرگتر با مصرف TCAM کمتر |
| NPV و NPIV | NPV سوئیچ لبه را به یک «HBA بزرگ» تبدیل میکند که Domain ID نمیگیرد؛ NPIV اجازه میدهد چند WWPN از یک پورت وارد شوند | اتصال UCS Fabric Interconnect ، Nexus و سوئیچ بلید بدون بزرگکردن فابریک |
| ISL و Port-Channel | لینک بین دو سوئیچ FC ؛ در MDS تا ۱۶ لینک در یک Port-Channel | پهنای باند و افزونگی بین Core و Edge |
| BB Credit | تعداد فریمی که پورت میتواند بدون تأیید بفرستد | برای لینکهای طولانی (بین ساختمانها یا DWDM) باید credit را زیاد کنید |
| IVR | مسیریابی انتخابی بین VSANها | اشتراک یک استوریج یا Tape بین VSANهای جدا |
| FCIP | تونلکردن Fibre Channel روی IP | رپلیکیشن استوریج به سایت DR روی WAN |
| FICON | پروتکل اتصال Mainframe IBM روی FC | فقط در سازمانهایی که Mainframe دارند |
| Slow Drain | دستگاه کندی که credit را برنمیگرداند و کل فابریک را کند میکند | رایجترین مشکل کارایی SAN ؛ MDS با DIRL و FPIN با آن مقابله میکند |
یک کانفیگ پایه که تقریباً روی همه MDSها یکسان است: ساخت VSAN ، اختصاص پورت، ساخت Zone با device-alias و فعالکردن Zoneset. توجه کنید که این کار را جدا روی هر دو فابریک A و B انجام میدهید و هیچوقت دو فابریک را به هم وصل نمیکنید.
feature npiv vsan database vsan 10 name PROD-A vsan 10 interface fc1/1-24 device-alias database device-alias name ESX01-HBA0 pwwn 20:00:00:25:b5:aa:00:01 device-alias name SAN01-CTRLA-P0 pwwn 50:06:01:60:3e:a0:12:34 device-alias commit zone smart-zoning enable vsan 10 zone name ESX01_SAN01 vsan 10 member device-alias ESX01-HBA0 init member device-alias SAN01-CTRLA-P0 target zoneset name ZS-PROD-A vsan 10 member ESX01_SAN01 zoneset activate name ZS-PROD-A vsan 10 copy running-config startup-config ! بررسی show flogi database vsan 10 show zoneset active vsan 10
نسلهای MDS از ۲ تا ۶۴ گیگ
MDS را بهتر است با «سرعت نسل» بشناسید تا با شماره سری؛ چون هر نسل سرعت، یک سری سوئیچ ثابت، یک سوئیچ چندسرویسه و لاینکارت دایرکتور همنسل دارد:
| نسل سرعت | سوئیچ ثابت | چندسرویسه / FCIP | دایرکتور | وضعیت |
|---|---|---|---|---|
| 1/2G | 9120 ، 9140 | 9216 ، 9216i | 9506 ، 9509 | بازنشسته |
| 4G | 9124 ، 9134 | 9222i | 9500 با ماژولهای 4G | بازنشسته |
| 8G | 9148 | — | 9506/9509/9513 با ماژولهای 8G | بازنشسته (9500 از آوریل ۲۰۲۲) |
| 16G | 9148S ، 9396S | 9250i | 9700 با ماژول 16G | End-of-Sale ؛ پشتیبانی تا ۲۰۲۸ |
| 32G | 9132T ، 9148T ، 9396T | 9220i | 9700 با ماژول 32G | فعال |
| 64G | 9124V ، 9148V ، 9396V | — | 9700 با ماژول 64G و Sup-4 | فعال؛ نسل فعلی |
یک قانون سازگاری مهم: پورتهای FC معمولاً سه سرعت را پشتیبانی میکنند، سرعت خودشان و دو نسل پایینتر. پورت ۶۴ گیگ با اپتیک مناسب 16/32/64 کار میکند (پورتهای 9124V و 9148V طبق دیتاشیت از 8G هم پشتیبانی میکنند)، ولی 4G دیگر نه. اگر هنوز HBA یا استوریج ۴ گیگ دارید، قبل از خرید 64G این را حساب کنید.
سوئیچهای ثابت: سری 9100 و 9300
سوئیچهای ثابت MDS برای SANهای کوچک و متوسط کافیاند و در SANهای بزرگ نقش Edge را دارند. نامگذاری ساده است: 91xx یک یونیت، 93xx دو یونیت، عدد آخر تعداد پورت و حرف آخر نسل: S برای 16G ، T برای 32G و V برای 64G.
نسلهای قدیمی: 9124 ، 9134 ، 9148
نسل اول سوئیچهای ثابت، 9120 و 9140 با پورتهای ۱ و ۲ گیگ و تقسیم پورت به «host-optimized» و «target-optimized» بودند. بعد 9124 و 9134 (تا ۳۲ پورت 4G بهعلاوه ۲ پورت 10G برای ISL) و 9148 (۴۸ پورت 8G) آمدند. همه اینها مدتهاست بازنشستهاند؛ اگر هنوز روشناند، اولویت تعویض دارند.
نسل 16G ؛ 9148S و 9396S
| مدل | ارتفاع | پورت | سرعت | BB Credit | وضعیت |
|---|---|---|---|---|---|
| 9148S | ۱RU | ۴۸ ؛ پایه ۱۲ پورت فعال + لایسنس ۱۲ پورتی | 2/4/8/16G | تا ۲۵۶ برای هر گروه ۴ پورتی (حداکثر ۲۵۳ روی یک پورت) | End-of-Sale از ۱۵ اوت ۲۰۲۳ ؛ پچ امنیتی تا ۱۴ اوت ۲۰۲۵ ؛ پشتیبانی تا ۳۱ اوت ۲۰۲۸ |
| 9396S | ۲RU | ۹۶ ؛ پایه ۴۸ + لایسنس ۱۲ پورتی | 2/4/8/10/16G | ۵۰۰ در هر پورت ؛ تا ۴۰۹۵ با Enterprise | EoL اعلامشده در فوریه ۲۰۲۳ |
9148S احتمالاً پرتعدادترین MDS در ایران است. طبق اطلاعیه EoL ، سیسکو برایش جایگزین مستقیم معرفی نکرده؛ در عمل 9148T یا 9148V جانشین منطقیاش است. نکتهای که در عمل مهم است: credit کم 9148S (حداکثر ۲۵۳) آن را برای ISL طولانی بین ساختمانها مناسب نمیکند.
نسل 32G ؛ 9132T ، 9148T و 9396T
نسل T اولین نسلی بود که SAN Analytics را داخل سختافزار آورد و credit را چند برابر کرد:
| مدل | ارتفاع | پورت و لایسنس | پهنای باند | BB Credit | پاور |
|---|---|---|---|---|---|
| 9132T | ۱RU | ۱۶ پورت پایه + یک اسلات توسعه ۱۶ پورتی ؛ مدل ۸ پورت فعال با لایسنس ۸ و ۱۶ پورتی | 1024 Gbps | تا ۸۳۰۰ در گروه ۱۶ پورتی ؛ ۸۲۷۰ روی یک پورت | ۲ × 650W |
| 9148T | ۱RU | ۴۸ ؛ پایه ۲۴ و لایسنس ۸ پورتی تا ۳۲ ، ۴۰ و ۴۸ | 1.5 Tbps | همان | ۲ × 650W |
| 9396T | ۲RU | ۹۶ ؛ پایه ۴۸ و لایسنس ۱۶ پورتی تا ۶۴ ، ۸۰ و ۹۶ | 3 Tbps | همان | ۲ × 1200W (AC/HVAC/HVDC) |
9132T تنها MDS ثابت «نیمهماژولار» است: ۱۶ پورت روی بدنه و یک ماژول ۱۶ پورتی که بعداً اضافه میشود. برای سازمانی که امروز ۸ پورت لازم دارد و دو سال دیگر ۳۰ پورت، شروع ارزانی است. هر سه مدل پورت 4/8/16/32G دارند و طبق صفحه پشتیبانی سیسکو هنوز Available هستند.
نسل 64G ؛ 9124V ، 9148V و 9396V
نسل V با ASIC ۶۴ گیگ ساخت خود سیسکو آمده است. طبق دیتاشیت 9124V ، معماری با arbitration غیرمسدودکننده تأخیر یکنواخت ۶۴ گیگ روی همه پورتها میدهد، SAN Analytics و تلمتری داخل سختافزار است و قابلیت Dynamic Ingress Rate Limiting (DIRL) دستگاههای کند (slow drain) را خودکار شناسایی و محدود میکند.
| مدل | ارتفاع | پورت | سرعت | پهنای باند | BB Credit | وزن |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 9124V | ۱RU | ۲۴ SFP+ ؛ مدلهای ۸ یا ۲۴ پورت فعال | 8/16/32/64G | 1.5 Tbps | تا ۲۴۰۰۰ برای ۲۴ پورت ؛ ۱۶۰۰۰ روی یک پورت ؛ پیشفرض ۱۰۰۰ | 8.5kg |
| 9148V | ۱RU | ۴۸ SFP+ ؛ مدلهای ۲۴ یا ۴۸ پورت فعال | 8/16/32/64G | 3 Tbps | همان | 9.9kg |
| 9396V | ۲RU | ۴۸ پایه ، تا ۹۶ با پلههای ۱۶ پورتی | 8/16/32/64G | 6 Tbps | همان | 20kg |
پاور 9124V و 9148V دو نوع دارد: 500W AC با جهت هوای ثابت (نسخه Exhaust و Intake) و 1200W AC/HVAC/HVDC دوجهته. PIDها هم ساختار مشخصی دارند: مثلاً DS-C9148V-24PETK9 یعنی ۲۴ پورت فعال با ۲۴ اپتیک ۳۲ گیگ و جریان هوای Exhaust ، و DS-C9148V-48PIVK9 یعنی ۴۸ پورت فعال با اپتیک ۶۴ گیگ و جریان Intake. حرف T یعنی اپتیک 32G و V یعنی اپتیک 64G.
ترفند خرید: پورت ۶۴ گیگ با اپتیک ۳۲ گیگ هم کار میکند. اگر استوریج و HBAهای شما امروز ۳۲ گیگاند، سوئیچ V با اپتیک T بخرید (مثل DS-C9148V-48PETK9). هزینه اپتیک امروز پایین میآید و روزی که استوریج ۶۴ گیگ آمد، فقط ماژولها را عوض میکنید.
سوئیچهای چندسرویسه 9200 و SAN Extension
سری 9200 برای جایی است که FC باید از دیتاسنتر بیرون برود: رپلیکیشن استوریج به سایت DR روی WAN با FCIP ، با فشردهسازی و رمزنگاری سختافزاری و شتابدهی نوشتن (Write Acceleration). اجداد این سری، 9216i و 9222i ، در دهه ۲۰۰۰ استاندارد اتصال DR بودند.
MDS 9250i
طبق دیتاشیت، 9250i در ۲RU تا ۴۰ پورت 16G FC ، دو پورت 1/10GbE برای FCIP و هشت پورت 10G FCoE دارد؛ بهعلاوه IPsec سختافزاری و بسته I/O Accelerator (IOA) برای بهبود کارایی رپلیکیشن و Tape روی فاصله زیاد. فروشش در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۳ تمام شد، پچ امنیتی تا ۱۸ دسامبر ۲۰۲۵ داشت و آخرین روز پشتیبانیاش ۳۱ دسامبر ۲۰۲۸ است. جایگزین رسمی: 9220i.
MDS 9220i
| مشخصه | MDS 9220i |
|---|---|
| ارتفاع | ۱RU |
| پورت FC | تا ۱۲ پورت 32G ؛ پایه ۴ پورت |
| پورت IP برای FCIP | ۴ × 1/10GbE ، ۲ × 25GbE و ۱ × 40GbE ؛ پایه دو پورت 1/10GbE |
| توان FCIP | تا ۴۰ گیگ روی لینک WAN |
| سرویسها | فشردهسازی و رمزنگاری IPsec سختافزاری ، Write Acceleration ، Tape Acceleration ، تا ۱۲ ISL مجازی |
| لایسنس | SAN Extension over IP روی پورتهای پایه، بدون لایسنس اضافه |
| BB Credit | تا ۸۱۹۱ روی یک پورت (پیشفرض ۵۰۰) |
| FICON | پشتیبانی برای محیطهای Mainframe |
یک طرح رایج DR در ایران: در هر سایت یک جفت 9220i (یکی برای فابریک A ، یکی برای B) ، هر کدام با پورت ۱۰ یا ۲۵ گیگ به روتر یا DWDM ، و تونل FCIP بین همفابریکها. استوریج رپلیکیشنش را روی پورتهای FC انجام میدهد و از WAN خبر ندارد.
دام FCIP: FCIP روی شبکه IP همان چیزی را میخواهد که FC دارد: کمبودن packet loss و تأخیر قابل پیشبینی. لینک WAN اشتراکی با ترافیک اینترنت، بدون QoS و با MTU نامناسب، رپلیکیشن را ناپایدار میکند. حداقل یک کلاس QoS اختصاصی و MTU مناسب (Jumbo اگر مسیر اجازه بدهد) را از روز اول طراحی کنید.
دایرکتورها: از 9500 تا 9700
دایرکتور یعنی شاسی ماژولار با سوپروایزر دوتایی، فابریک سوئیچینگ جدا، پاور N+N و ISSU ؛ برای SANهای بزرگ که صدها پورت در یک نقطه میخواهند و قطعی ثانیهای هم قابل قبول نیست.
MDS 9500 ؛ نسل گذشته
9506 ، 9509 و 9513 سالها هسته SANهای بزرگ بودند، با ماژولهای ۱ تا ۸ گیگ (مثل DS-X9248-96K9 با ۴۸ پورت 8G) ، FCoE چندپرشی و FICON. طبق صفحه پشتیبانی سیسکو، فروش سری 9500 در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۶ و پشتیبانیاش در ۳۰ آوریل ۲۰۲۲ تمام شد (9509 حتی زودتر). اگر هنوز یکی در شبکه دارید، بدون پشتیبانی و بدون قطعه رسمی کار میکند.
MDS 9700 ؛ دایرکتور فعلی
سری 9700 از ۲۰۱۳ آمده و هنوز Available است؛ همان شاسیها با سوپروایزر و لاینکارت جدید تا ۶۴ گیگ رسیدهاند. طبق Switches Guide سیسکو:
| مشخصه | MDS 9706 | MDS 9710 | MDS 9718 |
|---|---|---|---|
| اسلات لاینکارت | ۴ | ۸ | ۱۶ |
| حداکثر پورت FC | ۱۹۲ | ۳۸۴ | ۷۶۸ |
| پهنای باند شاسی | 12.3 Tbps | 24.6 Tbps | 49.2 Tbps |
| حداکثر پورت FCIP | ۳۲ × 1/10G یا ۸ × 40G | ۶۴ × 1/10G یا ۱۶ × 40G | ۱۲۸ × 1/10G یا ۳۲ × 40G |
| ارتفاع | ۹RU | ۱۴RU | ۲۶RU |
| شاسی در هر رک | ۳ | ۲ | ۱ |
| حداکثر پاور | ۴ | ۸ | ۱۶ |
| سوپروایزر | DS-X97-SF4-K9 (Sup-4) | Sup-4 | Sup-4 |
| فابریک | DS-X9706-FAB3 | DS-X9710-FAB3 | DS-X9718-FAB3 |
| FICON | بله | بله | خیر |
9706 طبق دیتاشیت ۴ اسلات لاینکارت، ۲ اسلات سوپروایزر، ۶ اسلات فابریک، ۳ فنتری و ۴ پاور دارد؛ شاسی خالی ۶۵٫۸ کیلو و کامل ۱۴۷ کیلوگرم. برای دو نفر هم سنگین است؛ موقع نصب، ریل و قفسه رک را جدی بگیرید.
سوپروایزرها
| سوپروایزر | PID | وضعیت | نکته |
|---|---|---|---|
| Supervisor-1 | DS-X97-SF1-K9 | EoS/EoL اعلامشده در ژوئن ۲۰۲۳ | نسل اول 9700 |
| Supervisor-1E | DS-X97-SF1E-K9 | همراه Sup-1 بازنشسته | نسخه حافظه بیشتر Sup-1 |
| Supervisor-4 | DS-X97-SF4-K9 | فعال | از NX-OS 8.4(1) ؛ دو پورت USB 3.0 ؛ لازم برای نسل 64G |
فابریک و یک نکته حیاتی درباره ۶۴ گیگ
ظرفیت هر اسلات 9700 به تعداد ماژولهای فابریک بستگی دارد. طبق دیتاشیت 9706 ، هر Fabric-3 به هر اسلات ۵۱۲ گیگ میدهد:
| تعداد Fabric-3 | پهنای باند هر اسلات | کافی برای |
|---|---|---|
| ۳ | 1536 Gbps | ۴۸ پورت 32G در line-rate (حداقل توصیهشده سیسکو برای 32G) |
| ۴ | 2048 Gbps | — |
| ۵ | 2560 Gbps | — |
| ۶ | 3072 Gbps | ۴۸ پورت 64G در line-rate |
یعنی اگر یک 9706 با پیکربندی پایه DS-C9706-V2K9 (۲ Sup-4 ، ۳ Fabric-3 ، ۲ پاور) خریدهاید و حالا ماژول ۶۴ گیگ اضافه میکنید، با سه فابریک فقط نصف ظرفیت ۶۴ گیگ را میگیرید. پیکربندی DS-C9706-V3K9 از اول ۶ فابریک و ۴ پاور دارد. Fabric-1 قدیمی هم طبق اطلاعیه مه ۲۰۲۶ در حال بازنشستگی است.
لاینکارتها
| ماژول | PID | پورت | BB Credit | وضعیت |
|---|---|---|---|---|
| 48-Port 64G FC | DS-X9748-3072K9 (با اپتیک: –VK9 برای 64G ، –TK9 برای 32G) | ۴۸ × 8/16/32/64G | پیشفرض ۱۰۰۰ ؛ تا ۲۴۰۰۰ در گروه ۱۶ پورتی ؛ ۱۶۰۰۰ روی یک پورت | فعال؛ از NX-OS 9.3(1) |
| 48-Port 32G FC | DS-X9648-1536K9 | ۴۸ × 4/8/16/32G | پیشفرض ۵۰۰ ؛ تا ۸۳۰۰ در گروه ۱۶ پورتی | فعال |
| 48-Port 16G FC | DS-X9448-768K9 | ۴۸ × 2/4/8/16G یا 10G FC | ۵۰۰ ؛ تا ۴۰۹۵ با Enterprise | پشتیبانی تمامشده (آوریل ۲۰۲۵) |
| 24/10 SAN Extension | DS-X9334-K9 | ۲۴ × 2–16G FC + ۸ × 1/10GbE + ۲ × 40GbE | — | فعال؛ FCIP با فشردهسازی و رمزنگاری |
| 48-Port 10G FCoE | — | ۴۸ × 10G FCoE | — | EoS اعلامشده ۲۰۲۰ |
| 24-Port 40G FCoE | — | ۲۴ × 40G FCoE | — | EoS اعلامشده ۲۰۲۰ |
ماژول ۶۴ گیگ طبق دیتاشیت میتواند در هر اسلات و کنار ماژولهای 16G و 32G بدون محدودیت نصب شود، و SAN Analytics روی آن دید درونخطی به حداقل ۴۰ هزار جریان در هر دایرکتور و ۲۰ هزار جریان در هر ماژول با بیش از ۷۰ متریک برای هر جریان میدهد. ماژول 32G هم پورت 2G را پشتیبانی نمیکند؛ اگر دستگاه ۲ گیگ قدیمی دارید، این را در نظر بگیرید.
MDS NX-OS ، لایسنس و مدیریت
طبق سند Recommended Releases (اوت ۲۰۲۶) ، نسخه پیشنهادی سیسکو برای همه MDSهای پشتیبانیشده، از 9124V تا 9718 و حتی 9148S و 9250i ، 9.4(5) است. برای محیطهای FICON نسخه «FICON Qualified» یعنی 9.4(3b) توصیه شده. ارتقای MDS مثل Nexus با install all انجام میشود و روی دایرکتور و سوئیچهای ثابت جدید، ISSU بدون قطعی ترافیک FC دارد.
لایسنس
MDSهای جدید با Smart Licensing Using Policy و دو بسته اشتراکی ۱ ، ۳ ، ۵ یا ۷ ساله فروخته میشوند:
| بسته | محتوا |
|---|---|
| بدون لایسنس اضافه | سوئیچینگ FC ، VSAN ، Zoning ، NPV/NPIV ، Port-Channel ؛ از 9.4(1a) قابلیتهای Mainframe (FICON ، CUP ، Fabric Binding) هم در پایه است |
| Advantage | Enterprise Package (IVR ، QoS ، Extended BB Credit ، FC-SP ، Port Security ، TrustSec FC Link Encryption و…) + لایسنس NDFC (جانشین DCNM) |
| Premier | Advantage + SAN Analytics و SAN Insights |
| Port Activation | فعالسازی پورتهای بیشتر روی سوئیچ ثابت (۸ ، ۱۶ یا ۲۴ پورتی بسته به مدل) |
یک نکته عملی: Extended BB Credit جزء Enterprise است. اگر ISL طولانی بین دو ساختمان دارید و credit پیشفرض کافی نیست، بدون Advantage نمیتوانید بالاتر ببرید.
مدیریت
برای چند سوئیچ، CLI کافی است. برای SAN بزرگتر، Nexus Dashboard Fabric Controller (NDFC) در حالت SAN ، جانشین DCNM ، Zoning گرافیکی، مانیتورینگ عملکرد و SAN Insights (روی دادههای Analytics) را میدهد. MDSها همچنین REST API و مفسر Python داخلی دارند و با Ansible قابل اتوماسیوناند.
SAN Analytics ، NVMe/FC و مقابله با Slow Drain
سه قابلیت نسلهای T و V که MDS امروز را از نسلهای قدیمی جدا میکند:
- SAN Analytics: هدرهای FC و SCSI یا NVMe روی خود سوئیچ و بدون TAP خارجی بررسی میشوند؛ متریکهایی مثل تأخیر هر Exchange ، IOPS و خطا برای هر جریان Initiator-Target-LUN. یعنی وقتی تیم استوریج میگوید «شبکه کند است»، داده دارید که نشان دهد کجا کند است.
- NVMe/FC: همان سوئیچ و همان Zoning ، با پروتکل NVMe بهجای SCSI. برای استوریجهای NVMe ، تأخیر کمتر بدون تعویض زیرساخت.
- Slow Drain و DIRL: یک HBA معیوب یا سرور کند که credit را دیر برمیگرداند میتواند ISL و کل فابریک را کند کند. MDS آن را تشخیص میدهد و با DIRL ، بهجای قطع پورت، نرخ ورودی آن دستگاه را پویا محدود میکند.
- VM Awareness: با HBAهایی که VMID را تگ میکنند، سوئیچ میبیند کدام VM به کدام LUN دسترسی دارد.
طراحی SAN با MDS
چند الگوی طراحی که در اکثر پروژهها جواب میدهد:
- همیشه دو فابریک: هر سرور دو HBA (یا دو پورت) ، یکی به فابریک A و یکی به B. استوریج هم از هر کنترلر به هر دو فابریک. دو فابریک هیچوقت به هم ISL ندارند و VSANهایشان هم ترجیحاً شماره متفاوت دارد (مثلاً ۱۰ برای A و ۲۰ برای B) تا اشتباه کابلکشی فوراً دیده شود.
- Collapsed Core برای SAN کوچک: تا حدود ۹۰ پورت در هر فابریک، یک 9148V یا 9396V در هر فابریک کافی است. سادهترین و پایدارترین طرح.
- Core-Edge برای SAN بزرگ: دایرکتور 9700 در Core (استوریجها و ISLها) ، سوئیچهای ثابت در Edge (سرورها). نسبت oversubscription بین Edge و Core را بر اساس بار واقعی حساب کنید؛ استوریج All-Flash نسبت پایینتری از دیسکهای قدیمی میخواهد و با SAN Analytics میتوانید عدد واقعی را ببینید.
- NPV برای لبهها: UCS Fabric Interconnect ، سوئیچهای بلید و Nexusهای با FC را در حالت NPV به MDS وصل کنید تا هر کدام Domain ID نگیرند و فابریک ساده بماند.
- DR با FCIP: 9220i یا ماژول 24/10 در هر دو سایت، تونلهای جدا برای فابریک A و B.
واقعیت ایران
- 9148S همهجا هست. ارزان است، کار میکند و از اوت ۲۰۲۵ پچ امنیتی نمیگیرد. برای SAN داخلی و ایزوله ریسکش کمتر از سوئیچ اینترنتی است، اما وقتی استوریج ۳۲ یا ۶۴ گیگ میآید، گلوگاه میشود.
- اپتیک FC با اپتیک Ethernet فرق دارد. ماژول
DS-SFP-FC32G-SWباSFP-25G-SRیکی نیست، حتی اگر ظاهرشان شبیه باشد. MDS اپتیک غیرسیسکو یا اپتیک Ethernet را روی پورت FC قبول نمیکند. راهنمای کلی ماژولها را در ماژولهای فیبر نوری سیسکو نوشتهایم. - لایسنس پورت: خیلی از MDSهای دستدوم با تعداد پورت فعال کم فروخته میشوند. «۴۸ پورت» روی بدنه یعنی ۴۸ قفس، نه لزوماً ۴۸ پورت فعال. قبل از خرید
show license usageرا ببینید. - جهت هوا: MDSهای ثابت نسخه Exhaust و Intake دارند؛ پاور و فن باید همجهت و همجهت با رک باشند.
- همترازی با استوریج: نسخه NX-OS را با ماتریس سازگاری سازنده استوریج و HBA چک کنید؛ بعضی سازندگان فقط نسخههای مشخصی را تأیید میکنند.
کدام MDS را بخریم؟
| سناریو | پیشنهاد | چرا |
|---|---|---|
| SAN کوچک؛ چند سرور و یک استوریج | دو 9124V (یکی برای هر فابریک) | ۶۴ گیگ ، Analytics ، شروع با ۸ پورت فعال |
| SAN متوسط؛ ۲۰ تا ۴۸ پورت در هر فابریک | دو 9148V | جانشین طبیعی 9148S ؛ اپتیک 32G برای امروز |
| بودجه محدود، نیاز ۳۲ گیگ | 9148T یا 9132T | هنوز Available ؛ ارزانتر از V |
| تا ۹۶ پورت در هر فابریک | 9396V | ۲RU ، بدون پیچیدگی دایرکتور |
| SAN بزرگ، صدها پورت، FICON | 9706 یا 9710 با Sup-4 و ماژول 64G | افزونگی کامل، ISSU ، رشد ماژولار |
| رپلیکیشن به سایت DR | 9220i در هر سایت، یا ماژول DS-X9334-K9 در دایرکتور | FCIP با فشردهسازی و IPsec |
| سرورهای UCS | Fabric Interconnect در NPV به MDS | فابریک ساده و Zoning متمرکز روی MDS |
مهاجرت و دامها
از 9148S/9396S به نسل T یا V
- کانفیگ VSAN و Zoning قابل انتقال است: سوئیچ جدید را با ISL به فابریک فعلی وصل کنید، Zoneset را از طریق فابریک بگیرید، پورتها را یکییکی (هر بار یک فابریک) منتقل کنید و آخر ISL را بردارید.
- Domain ID و شماره VSAN را از قبل یکسان نکنید که تداخل بسازد؛ برای سوئیچ جدید Domain ID استاتیک و یکتا بگذارید.
- طبق دیتاشیتهای نسل V ، پورتها اپتیک 16G ، 32G و 64G را میپذیرند؛ اپتیکهای 8G و قدیمیتر را کنار بگذارید.
ارتقای دایرکتور 9700
- Sup-1 و Sup-1E بازنشستهاند؛ Sup-4 حداقل NX-OS 8.4(1) میخواهد و ماژول 64G حداقل 9.3(1). مسیر آپگرید را طبق راهنمای ارتقای سیسکو مرحلهای بروید.
- برای line-rate ماژول 64G ، شش Fabric-3 لازم است.
- ماژولهای FCoE نسل 9700 بازنشستهاند؛ اگر FCoE روی دایرکتور دارید، مسیرش را از قبل مشخص کنید.
از فابریک سازنده دیگر
اتصال مستقیم E_Port بین MDS و سوئیچ FC سازنده دیگر در طرحهای جدید توصیه نمیشود. سیسکو برای مهاجرت بدون قطعی از محیط ناهمگن راهنمای رسمی دارد که بر NPV/NPIV و انتقال مرحلهای سرورها بین فابریکها تکیه میکند؛ لینکش در منابع پایین است.
پرسشهای متداول
MDS با Nexus چه فرقی دارد؟
Nexus سوئیچ Ethernet دیتاسنتر است و بعضی مدلهایش (مثل 93180YC-FX یا 5672UP) FC را هم دارند. MDS سوئیچ اختصاصی Fibre Channel است با credit بیشتر، Analytics ، FICON ، FCIP و دایرکتورهای صدها پورتی. برای SAN جدی، MDS. مقاله سیسکو نکسوس را برای طرف Ethernet ببینید.
9148S هنوز ارزش خرید دارد؟
برای محیط عملیاتی نه. فروشش از اوت ۲۰۲۳ تمام شده، پچ امنیتی از اوت ۲۰۲۵ ندارد و پشتیبانیاش ۳۱ اوت ۲۰۲۸ تمام میشود.
آیا سوئیچ ۶۴ گیگ با استوریج ۱۶ گیگ کار میکند؟
بله، با اپتیک ۱۶ یا ۳۲ گیگ. پورتها 8/16/32/64 خودکار تنظیم میشوند.
FCIP بخرم یا روی DWDM فیبر مستقیم FC بکشم؟
اگر فیبر تاریک یا DWDM دارید و فاصله چند ده کیلومتر است، FC مستقیم با credit کافی سادهتر و کمتأخیرتر است. اگر فقط IP دارید، FCIP با 9220i.
VSAN همان VLAN است؟
شبیه است ولی کاملتر: هر VSAN سرویسهای فابریک (Name Server ، Zoning ، Domain ID) جدای خودش را دارد و مشکل یکی به دیگری سرایت نمیکند.
نسخه پیشنهادی NX-OS برای MDS چیست؟
طبق سند سیسکو (اوت ۲۰۲۶) ، 9.4(5) برای همه پلتفرمها و 9.4(3b) برای FICON.
منابع رسمی
- Cisco MDS 9000 Series Switches Guide
- Cisco MDS 9124V 64-Gbps 24-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9148V 64-Gbps 48-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9396V 64-Gbps 96-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9132T 32-Gbps 32-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9148T 32-Gbps 48-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9396T 32-Gbps 96-Port Fibre Channel Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9148S 16G Multilayer Fabric Switch Data Sheet
- EoS/EoL Announcement: Cisco MDS 9148S
- Cisco MDS 9396S 16G Multilayer Fabric Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9220i Multiservice Fabric Switch Data Sheet
- Cisco MDS 9250i Multiservice Fabric Switch Data Sheet
- EoS/EoL Announcement: Cisco MDS 9250i
- Cisco MDS 9706 Multilayer Director Data Sheet
- Cisco MDS 9710 Multilayer Director Data Sheet
- Cisco MDS 9718 Multilayer Director Data Sheet
- Cisco MDS 9700 Series Supervisor-4 Module Data Sheet
- Cisco MDS 9700 48-Port 64-Gbps Fibre Channel Switching Module Data Sheet
- Cisco MDS 9700 48-Port 32-Gbps Fibre Channel Switching Module Data Sheet
- Cisco MDS 9000 24/10-Port SAN Extension Module Data Sheet
- Cisco MDS 9509 Multilayer Director Data Sheet
- Recommended Releases for Cisco MDS 9000 Series Switches
- Cisco MDS Smart Licensing Using Policy Data Sheet
- Non-Disruptive SAN Migration to Cisco MDS 9000 (White Paper)
مشاوره، خرید و راهاندازی با AKA NET
برای طراحی SAN ، انتخاب بین نسلهای 32G و 64G ، مهاجرت از 9148S و 9500 ، راهاندازی FCIP برای سایت DR و تأمین سوئیچ، اپتیک و لایسنس MDS با آکانت (AKA NET) تماس بگیرید. در SAN ، یک Zone اشتباه یا یک اپتیک ناسازگار میتواند کل استوریج را از دسترس خارج کند؛ طراحی درست از روز اول ارزانترین بیمه است.
تلفن: 09121308444 | ایمیل: aka@aka.ir | aka.ir

















