اکوسیستم وایرلس سیسکو

وایرلس سیسکو از کجا شروع شد و امروز کجاست

اگر سال‌ها با سوئیچ کاتالیست و روتر ISR زندگی کرده‌اید، وایرلس سیسکو را نباید یک «اکسس پوینت سقفی» جدا ببینید. اکوسیستم وایرلس سیسکو یک خانواده است: اکسس پوینت، کنترلر وایرلس یا همان WLC ، پروتکل CAPWAP ، مدل پیاده‌سازی Campus و Branch ، لایسنس، و حتی سوئیچ‌هایی مثل 3650 و 3850 که با لایسنس، خودشان کنترلر می‌شوند. از Aironet های قدیمی که IOS مستقل داشتند تا کاتالیست 9100 و سری Wi-Fi 7 با کد CW917x ، همه یک داستان‌اند؛ فقط پوسته‌شان عوض شده است.

در شبکه سازمانی ایران هنوز هر سه نسل کنار هم کار می‌کنند. جایی 1142 و 3602 روی کنترلر 5508 است، جایی 2802 و 3802 به 5520 وصل شده، و جایی کاتالیست 9120 و 9130 روی Catalyst 9800 بالا آمده. این مطلب برای همین نوشته شده: یک نقشه کامل از اکوسیستم وایرلس سیسکو ، از سری‌های پایین تا آخرین مدل‌ها، امکانات‌شان، نوع پیاده‌سازی، انواع کنترلر سخت‌افزاری و مجازی، کنترلر روی سوئیچ، و انواع IOS و ایمیج اکسس پوینت که هر کدام دقیقا چه کار می‌کنند. مشخصات را از دیتاشیت و راهنمای رسمی سیسکو برداشته‌ام؛ لینک منابع را هم می‌گذارم تا خودتان به سند اصلی برگردید.

اگر لایه Access سیمی را با سویچ سیسکو سری ۹۲۰۰ می‌بندید، وایرلس همان طبقه است؛ فقط رادیو به‌جای کابل مسی. برای هسته پردیس هم داستان جداست و همان سویچ سیسکو سری ۹۶۰۰ که قبلاً گفتیم. وایرلس خوب، بدون سوئیچ PoE درست و بدون طراحی RF ، فقط یک SSID روشن روی کاغذ است.

معماری وایرلس سیسکو: Autonomous ، Lightweight و CAPWAP

سیسکو وایرلس سازمانی را روی دو فلسفه بزرگ ساخت. اول Autonomous AP یا همان اکسس پوینت مستقل: هر دستگاه IOS خودش را دارد، SSID و رمز و VLAN را روی خود AP می‌نویسید، و اگر پنجاه دستگاه داشته باشید پنجاه کانفیگ دارید. این مدل برای یک دفتر کوچک هنوز زنده است، ولی برای پردیس و شعبه، کابوس عملیات است.

دوم مدل Lightweight است که قلب اکوسیستم وایرلس سیسکو شد. اکسس پوینت مغز سیاست را به کنترلر می‌سپارد. قدیم پروتکل LWAPP بود؛ بعد استاندارد IETF آمد و شد CAPWAP. امروز تقریبا همه چیز CAPWAP است. تونل کنترل روی UDP 5246 و تونل دیتا روی UDP 5247 بین AP و WLC برقرار می‌شود. کنترلر کانال، توان، SSID ، احراز هویت 802.1X ، RRM ، Rogue و Mobility را یک‌جا نگه می‌دارد. AP رادیو را روشن می‌کند و فریم را طبق سیاست کنترلر جابه‌جا می‌کند.

کشف کنترلر هم داستان خودش را دارد و در کار واقعی بارها گره می‌خورد. AP بعد از گرفتن IP ، کنترلر را از DHCP Option 43 ، رکورد DNS به‌نام CISCO-CAPWAP-CONTROLLER ، پرایم قبلی، و در نهایت Broadcast/Multicast پیدا می‌کند. اگر هیچ‌کدام نباشد، اکسس پوینت در حالت Discovery می‌ماند و رادیو برای کلاینت سرویس نمی‌دهد. این را در شعبه دور نباید دست‌کم گرفت؛ یک Option 43 غلط یعنی یک طبقه بدون وای‌فای.

مستند رسمی سیسکو برای حالت‌های AP را در راهنمای WLC 8.10 — Managing APs ببینید. دیتاشیت کنترلر نسل جدید هم در Cisco Catalyst 9800-L Data Sheet است. کاتالوگ اکسس پوینت‌های جاری هم روی صفحه رسمی Access Points سیسکو جمع شده است.

انواع پیاده‌سازی وایرلس سیسکو

کنترلر سیسکو چند مدل استقرار را روی یک پلتفرم جا می‌دهد. انتخاب مدل، از انتخاب خود سخت‌افزار مهم‌تر است؛ چون اگر Local Mode را روی شعبه با لینک ضعیف WAN بگذارید، با قطع شدن لینک کل وای‌فای شعبه می‌میرد.

Centralized یا Local Mode مدل پردیس است. همه ترافیک کلاینت داخل تونل CAPWAP به WLC می‌رود و از آنجا به شبکه سیمی تحویل می‌شود. مزیت‌اش کنترل مرکزی، Roaming تمیز، و سیاست یکدست است. هزینه‌اش این است که WLC باید به همه VLAN های کاربر دسترسی داشته باشد یا از طریق رابط‌های درست به Core برسد. برای هتل و دانشگاه و برج اداری، معمولاً همین است.

FlexConnect مدل شعبه است. AP می‌تواند ترافیک WLAN را محلی روی پورت سوئیچ شعبه بگذارد (Local Switching) و فقط کنترل را به WLC مرکز بفرستد. اگر WAN قطع شود، در حالت FlexConnect می‌تواند با Local Auth یا کش 802.1X به کار ادامه دهد. سیسکو صراحتاً می‌گوید Local Mode را روی شعبه نگذارید؛ هم WAN را پر می‌کند هم با قطع لینک، رادیو از سرویس می‌افتد.

Fabric Wireless یا SD-Access مدل Campus جدید است. کنترلر 9800 با Cisco Catalyst Center و ISE کار می‌کند، کلاینت وایرلس مثل کلاینت سیمی وارد Fabric می‌شود و SGT و macro/micro segmentation یک‌زبان می‌شوند. اینجا دیگر فقط «یک SSID مهمان» نیست؛ هویت کاربر تا لبه رادیو کشیده می‌شود.

Mesh / Bridge جایی است که کابل اترنت به AP نمی‌رسد: انبار، محوطه، دوربین روی دکل. یک AP نقش Root AP را دارد و بقیه Mesh AP با رادیو بک‌هال به او می‌رسند. همه مدل‌ها Mesh نیستند؛ باید مدل و آنتن خارجی را از جدول Mesh سیسکو چک کنید.

OEAP یا OfficeExtend برای دورکاری سازمانی است. یک AP خانگی تونل DTLS به WLC شرکت می‌زند و کارمند SSID اداری را در خانه می‌بیند. روی vWLC قدیمی AireOS این قابلیت نبود؛ روی 9800 و کنترلرهای فیزیکی پشتیبانی می‌شود.

Mobility Express و Embedded Wireless Controller را جداگانه پایین توضیح می‌دهم؛ این دو «کنترلر بدون جعبه WLC» هستند و برای دفتر کوچک تا متوسط ساخته شده‌اند، نه برای جایگزینی 9800 در پردیس هزارنفره.

مودهای عملیاتی اکسس پوینت سیسکو

وقتی AP سبک‌وزن به کنترلر وصل شد، فقط «وای‌فای روشن» نیست. سیسکو چند مود برای AP تعریف کرده که هر کدام کار مشخصی می‌کنند. این‌ها را با ایمیج IOS اشتباه نگیرید؛ مود، نقش AP بعد از Join است.

مود AP	کاربرد
Local	حالت پیش‌فرض پردیس. ترافیک کلاینت از CAPWAP به WLC می‌رود. بدون کنترلر، رادیو سرویس کلاینت نمی‌دهد.
FlexConnect	شعبه. سوییچینگ محلی یا مرکزی به‌ازای هر WLAN. مناسب لینک WAN.
Monitor	رادیو کلاینت سرویس نمی‌دهد؛ فقط کانال را برای RRM و Rogue و WIPS می‌بیند.
Sniffer	رادیو پرومیسکیوس می‌شود و فریم‌ها را برای Wireshark یا OmniPeek از مسیر کنترلر می‌فرستد.
SE-Connect	اتصال اختصاصی به CleanAir / Spectrum Expert برای تحلیل تداخل RF. روی مدل‌های دارای CleanAir.
Rogue Detector	رادیو خاموش؛ پورت سیمی را برای Rogue روی کابل می‌پاید. روی Wave 2 و 802.11ax دیگر پشتیبانی نمی‌شود و منسوخ است.
Bridge / Mesh	بک‌هال رادیویی به‌جای کابل. همه مدل‌ها این مود را ندارند.
Flex+Bridge	ترکیب مش و FlexConnect برای سایت‌هایی که هم بک‌هال رادیو می‌خواهند هم سوییچینگ محلی.
Workgroup Bridge	خود AP مثل یک کلاینت به SSID بالادست وصل می‌شود و پورت اترنت پایین‌دست را پل می‌کند؛ برای دوربین و دستگاه سیمی در فضای بدون کابل.

یک نکته عملی: AP را Factory Reset که بکنید، اگر قبلاً FlexConnect بوده ممکن است روی بعضی پلتفرم‌ها به Local برگردد. قبل از ریست در شعبه، مود را یادداشت کنید وگرنه بعد از بالا آمدن، ترافیک شعبه ناگهان به مرکز تونل می‌شود.

انواع IOS و ایمیج اکسس پوینت سیسکو

این بخش را خیلی‌ها با مود AP قاطی می‌کنند. مود نقش است؛ ایمیج سیستم‌عامل روی فلش است. نام فایل ایمیج سیسکو یک قرارداد مشخص دارد: platform-featureset-tar.version.tar. اگر این قرارداد را بلد باشید، نصف تیکت‌های «AP جوین نمی‌شود» قبل از باز کردن SSH حل می‌شود.

سیسکو در دانش‌پایه رسمی جامعه خودش همین را جمع کرده: Understanding Access Point OS Images. خلاصه‌اش این است:

پسوند ایمیج	معنی	چه می‌کند
k9w7	Autonomous IOS / Site Survey	AP مستقل است، GUI و CLI محلی دارد، به WLC جوین نمی‌شود. برای دفتر کوچک یا سایت‌سروِی با Aironet قدیمی.
k9w8	Lightweight کامل (IOS یا AP-COS)	ایمیج کامل CAPWAP که داخل باندل WLC هم هست. رادیو و فیچر کامل. AP به کنترلر جوین می‌شود.
rcvk9w8	Recovery سبک‌وزن	ایمیج کارخانه‌ای کوچک بدون فیرم‌ویر کامل رادیو. AP بوت می‌شود، کنترلر را پیدا می‌کند و ایمیج کامل را از WLC می‌گیرد. روی AP-COS موجود نیست.

پیشوند پلتفرم هم نسل سخت‌افزار را لو می‌دهد. چند نمونه که در کار روزمره می‌بینید:

پلتفرم ایمیج	سری سخت‌افزار	نوع OS
c1140 / c1240 / c1250	Aironet 1140 و 1240 و 1250	IOS کلاسیک
ap3g1	1260 / 3500	IOS
ap3g2	1600 / 2600 / 3600	IOS Wave 1
ap3g3	2800 / 3800 / 1560	AP-COS Wave 2
ap1g4	1830 / 1850 / 1800	AP-COS
ap1g5	1815 / 1540	AP-COS
ap1g7	C9115 / C9120	AP-COS روی کاتالیست 9100
ap1g6a	C9130 / C9124 / C9136 / CW9164 / CW9166	AP-COS نسل بالاتر
ap1g6b	CW9162 / CW9163 / IW9165	AP-COS
ap1g8	C9105 و مدل‌های wall-plate	AP-COS
ap1g9	CW9171 / CW9172 / CW9174	Wi-Fi 7 Global Use

Wave 1 یعنی نسل 802.11ac اول: 1700 ، 2700 ، 3700 و هم‌خانواده‌ها. این‌ها هنوز IOS کلاسیک دارند و آخرین شاخه جدی‌شان روی 9800 ، IOS XE 17.3.x بود. از 17.18.2 به بعد سیسکو صراحتاً نوشته 1570 و 1700 و 2700 و 3700 دیگر به کنترلر جوین نمی‌شوند. اگر این مدل‌ها را دارید، یا روی AireOS 8.10 نگه دارید یا برنامه تعویض بگذارید؛ ارتقای کور 9800 یعنی رادیوهای Wave 1 از شبکه پر می‌شوند.

Wave 2 و کاتالیست 9100 دیگر IOS کلاسیک نیستند؛ AP-COS دارند. COS یعنی Cisco OS مخصوص AP ، لینوکسی‌تر، با کانتینر IoT و BLE. روی این‌ها Telnet نیست، تبدیل به Autonomous با k9w7 هم مثل 1142 ساده نیست، و Recovery به‌سبک rcvk9w8 وجود ندارد. ایمیج‌شان را کنترلر یا تارگت EWC می‌دهد.

دو ایمیج خاص دیگر هم هست که باید جدا حفظ‌شان کنید. Mobility Express روی SKU های Configurable با پسوند C (مثل AIR-AP3802I-x-K9C) یک کنترلر مجازی AireOS را داخل خود AP بالا می‌آورد. EWC روی کاتالیست 9100 یک کنترلر IOS XE است؛ فایل زیپ‌اش هم ایمیج AP را دارد هم فایل C9800-AP-iosxe-wlc.bin را. تبدیل با دستور ap-type ewc-ap انجام می‌شود، نه با archive download-sw قدیمی. نکته سیسکو: اگر در همان VLAN یک WLC دیگر یا Mobility Express زنده باشد، پروسه EWC بوت نمی‌شود.

نسل Wi-Fi 7 حتی از این هم جلوتر رفته. سری CW917x سخت‌افزار واحد جهانی است (Global Use). فیرم‌ویر Day 0 به‌نام GUAP تصمیم می‌گیرد AP به Meraki Dashboard برود یا به Catalyst 9800. یک SKU ، دو اکوسیستم. این را در Cisco Wireless Global Use Access Points Deployment Guide بخوانید؛ اگر AP نو را بی‌گدار به اینترنت بزنید ممکن است مسیر Meraki را بگیرد، در حالی که قصدتان WLC بوده است.

اکسس پوینت‌های قدیمی Aironet تا Wave 1

از 1130 و 1140 و 1240 و 1250 خیلی‌ها هنوز در انبار و سقف ساختمان‌های قدیمی ایران زنده‌اند. 1142N سال‌ها کارhorse اکسس ما بود: 802.11n ، آنتن داخلی، هم Autonomous هم Lightweight. 1250 ماژولار بود و رادیو جدا می‌گرفت؛ گران و سنگین، ولی برای انبار با آنتن خارجی همان سال‌ها انتخاب درستی بود. 1260 و 3500 پل به 802.11n نسل بعد شدند.

نسل 802.11ac Wave 1 را سیسکو با عددهای 16xx / 17xx / 26xx / 27xx / 36xx / 37xx چید. منطق نام‌گذاری ساده بود: رقم اول کلاس قیمت و رادیو، رقم دوم نسل. 3700 پرچمدار بود: 4×4:3 روی 2.4 و 5 گیگاهرتز، اسلات ماژول برای رادیو سوم یا WSSI ، و CleanAir واقعی. 3600 قبل از آن همین فلسفه را داشت. 2700 و 1700 نسخه متوسط و اقتصادی بودند. این سری‌ها هنوز در شبکه‌های پایدار با کنترلر 5508 یا 5520 سرویس می‌دهند، ولی برای خرید جدید دیگر مسیر نیستند؛ هم EOL اند هم روی 9800 جدید جوین نمی‌شوند.

اگر 3702 دارید و کار می‌کند، تا وقتی کنترلر AireOS 8.5/8.10 سالم است دست نزنید. تعویض را وقتی شروع کنید که یا قطعه یدکی نایاب شده، یا به Wi-Fi 6 و OFDMA و WPA3 اجباری نیاز دارید، یا می‌خواهید به 9800 مهاجرت کنید. مهاجرت کور بدون predlownload ایمیج AP ، یعنی یک شب Recycle تمام سقف.

Aironet Wave 2 : سری 1800 ، 2800 ، 3800 و 4800

Wave 2 همان جایی است که MU-MIMO و کانال 160 مگاهرتز و Flexible Radio Assignment وارد سقف سازمان شد. سیسکو این نسل را روی AP-COS آورد و SKU ها را دو خانواده کرد: مدل معمولی Lightweight و مدل Configurable با پسوند C برای Mobility Express.

سری 1800 و 1815 و 1830 و 1850 ورودی Wave 2 بودند. 1815 دیوارکوب هتل و اتاق بیمار است: چند پورت اترنت پشت دستگاه برای تلفن و TV ، PoE پاس‌ترو. 1830 و 1850 سقفی اقتصادی‌اند. 1852 تا 4×4 روی 5 گیگاهرتز می‌رود. برای شعبه و هتل هنوز می‌خرندشان، ولی باید بدانید DTLS 1.0 روی 1800 در 9800 جدید پیش‌فرض نیست؛ سیسکو نوشته برای جوین مدل‌های 1800 نو باید روی کنترلر ap dtls-version dtls_1_0 بگذارید. این یعنی سیاست امنیتی نسل جدید با سخت‌افزار نسل قبل تنش دارد.

سری 2800 همان اسب کاری Wave 2 است که هنوز در خیلی از پردیس‌های ما روی سقف است. 2802I آنتن داخلی، 2802E آنتن خارجی. رادیوی دوم XOR است: می‌تواند 2.4 بماند یا برود 5 گیگاهرتز دوم. برای تراکم کلاس و سالن، Dual 5 GHz معنی واقعی دارد. دیتاشیت رسمی: Cisco Aironet 2800 Series Data Sheet.

سری 3800 پرچمدار Wave 2 داخلی بود. 3802I و 3802E و 3802P ، آپلینک Multigigabit تا 5 گیگ، ماژول اسلات برای Hyperlocation یا رادیو سوم، و FRA کامل. 3800 جایی می‌نشیند که 2800 از پس تراکم برنمی‌آید: سالن همایش، فرودگاه، دانشگاه. دیتاشیت: Cisco Aironet 3800 Series Data Sheet.

4800 همان 3800 است به‌اضافه آرایه آنتن Hyperlocation برای موقعیت‌یابی دقیق‌تر در فروشگاه و بیمارستان. اگر فقط وای‌فای می‌خواهید 3802 کافی است؛ 4800 را وقتی بخرید که CMX / Cisco Spaces و لوکیشن سانتی‌متری جزو پروژه باشد، نه زینت کاتالوگ.

بیرون ساختمان در همین نسل، 1540 جمع‌وجور، 1560 میان‌رده IP67 و 1570 سنگین قدیمی بودند. 1572 Wave 1 است و همراه 3700 از 9800 جدید حذف شده. 1562 هنوز در محوطه کارخانه‌ها زیاد دیده می‌شود و Mesh را خوب بلد است.

کاتالیست 9100 و وای‌فای 6

با کاتالیست 9100 سیسکو نام Aironet را برای مدل‌های جدید کنار گذاشت و AP را به خانواده Catalyst 9000 برد؛ همان زبانی که سویچ 9200 و 9300 حرف می‌زنند. وای‌فای 6 یعنی 802.11ax ، OFDMA ، MU-MIMO دوطرفه، BSS Coloring و TWT. روی کاغذ سرعت است؛ در عمل یعنی یک کلاس چهل نفره با لپ‌تاپ و موبایل، دیگر مثل Wave 1 قفل نمی‌شود.

مدل	رادیو و استریم	آپلینک	جای مناسب
C9105AXI / AXW	وای‌فای 6 ، 2×2 روی 2.4 و 5	1 گیگ	اتاق هتل، دفتر کوچک، wall-plate
C9115AXI / AXE	4×4 + 4×4	تا 2.5 گیگ	دفتر متوسط، مدرسه
C9120AXI / AXE / AXP	4×4 با RF ASIC و FRA ؛ Dual 5 GHz	2.5 گیگ	پردیس، تراکم متوسط تا بالا
C9130AXI / AXE	8×8 روی 5 گیگاهرتز یا دو رادیو 4×4 پنج‌گیگاهرتز + 4×4 روی 2.4 ؛ RF ASIC	5 گیگ mGig	سالن، استادیوم داخلی، تراکم بالا
C9124AXI / AXD / AXE	وای‌فای 6 فضای باز، IP66/67	mGig	محوطه، انبار، کارخانه

9120 را باید جد 2802 دانست و 9130 را جد 3802. سیسکو روی 9120 و 9130 یک RF ASIC جدا گذاشته که CleanAir و WIPS و اسکن را بدون دزدیدن وقت رادیوی کلاینت انجام می‌دهد. این همان چیزی است که AP ارزان‌قیمت رقیب معمولاً ندارد: رادیوی سرویس جدا، رادیوی سنسور جدا.

روی 9130 اگر PoE شما فقط 802.3af باشد، رادیو 1×1 می‌شود و USB خاموش. با PoE+ رادیو کامل می‌آید ولی USB ممکن است محدود شود. برای 8×8 کامل و USB ، UPOE / 802.3bt بخواهید. این را قبل از خرید سوئیچ Access حساب کنید؛ AP گران روی سوئیچ 2960 غیر PoE+ یعنی پول رادیو را هدر داده‌اید. همان بحثی که در مطلب سویچ سیسکو سری ۹۲۰۰ برای PoE+ و UPOE گفتیم، اینجا مستقیم به سقف وصل می‌شود.

دیتاشیت 9130 را از خود سیسکو بخوانید: Cisco Catalyst 9130AX Series Access Points Data Sheet. کنترلرهای پشتیبانی‌شده در همان سند: خانواده 9800 ، و در نسل AireOS مدل‌های 3504 و 5520 و 8540 و vWLC. مدل استادیوم C9130AXE-STA روی AireOS نیست.

وای‌فای 6E : باند 6 گیگاهرتز

وای‌فای 6E همان ax است روی باند 6 گیگاهرتز. کانال تمیز، بدون تداخل مایکروویو و بلوتوث 2.4 ، و عرض کانال 160 مگاهرتز واقعی‌تر. شرط‌اش کلاینت 6E است و در ایران باید رگولاتوری باند را هم در طراحی ببینید؛ AP که 6 گیگاهرتز دارد اگر دامنه رگولاتوری‌اش برای کشور فعال نباشد، رادیو سوم خاموش می‌ماند.

سیسکو این نسل را چنین چیده است:

مدل	رادیو	نکته طراحی
CW9162	2×2 روی 2.4 و 5 و 6	ورودی 6E برای سازمان کوچک
C9136	4x4x4 به‌اضافه اسکن و سنسور محیطی	تراکم بالا؛ دو پورت 5 گیگ
CW9164	ترکیب 2×2 و 4×4 روی سه باند	میانه 6E
CW9166 / 9166D1	سه رادیو 4×4 ، XOR ، سنسور دما و رطوبت و کیفیت هوا	9166D1 آنتن دایرکشنال برای سقف بلند و راهرو
CW9163E	6E فضای باز	محوطه و استادیوم

9166 و 9136 دیگر فقط وای‌فای نیستند؛ سنسور ساختمان هم دارند. اگر پروژه Smart Building دارید این عددها به درد Catalyst Center و همگرایی با BMS می‌خورد. اگر فقط SSID اداری می‌خواهید، 9120 هنوز Rational است و ارزان‌تر تمام می‌شود. سند جمع‌وجور سیسکو: Catalyst Wi-Fi 6E Access Points At-a-Glance.

یک نکته خرید: بعضی مدل‌های 916x را می‌توان هم با 9800 مدیریت کرد هم به ابر Meraki برد. 9136 را سیسکو صراحتاً کنترلرمحور نگه داشته و Cloud-managed مثل 9160 نمی‌شود. قبل از سفارش SKU ، مسیر مدیریت را قفل کنید؛ وگرنه سخت‌افزاری می‌خرید که به داشبوردی که در قرارداد نوشته‌اید جوین نمی‌شود.

وای‌فای 7 و سری CW917x

آخرین لایه اکوسیستم وایرلس سیسکو همین حالا سری Cisco Wireless 917x است: 802.11be ، MLO ، کانال 320 مگاهرتز روی 6 گیگاهرتز، و سخت‌افزار Global Use. دیگر برای هر کشور یک SKU آنتن‌دامنه جدا نخرید؛ یک PID ، بعد کشور از GNSS یا از WLC ست می‌شود.

مدل	استریم و رادیو	آپلینک
CW9172I / 9172H	ورود به Wi-Fi 7 ؛ 2×2 روی سه باند یا 4×4 روی 5 با خاموش کردن 6 گیگاهرتز. 9172H دیوارکوب هتل	2.5 گیگ
CW9174I / 9174E	میانه؛ تا حدود 10 استریم ، آنتن داخلی یا DART خارجی	5 گیگ با UPOE
CW9176I / 9176D	12 استریم 4×4 روی سه باند؛ حالت 2/5/6 یا 5/5/6	10 گیگ mGig ، GNSS
CW9178I	پرچمدار: تا 16 استریم، دو رادیو 5 گیگاهرتز، UWB و GNSS	دو پورت 10 گیگ mGig
CW9179F	مدل ویژه با فرم فاکتور متفاوت برای سناریوهای خاص	طبق دیتاشیت سری

9178 را برای تراکم خیلی بالا و شبکه آماده AI گذاشته‌اند. دو پورت 10 گیگ یعنی سوئیچ Access شما هم باید mGig 10G باشد؛ 9200L با آپلینک 10G این را می‌فهمد، 2960 قدیمی نه. حداقل IOS XE روی 9800 برای 9178 از خانواده 17.15.2 به بالاست. EWC روی این نسل مسیر اصلی نیست؛ سیسکو EWC-AP را هم به سمت EOS برده و 17.15 آخرین شاخه حمایت از کنترلر روی خود AP است.

دیتاشیت ورودی این نسل: Cisco Wireless 9172 Series Access Points Data Sheet و نمای کلی Wi-Fi 7 Access Points At a Glance.

کنترلرهای سخت‌افزاری AireOS

قبل از 9800 ، مغز وایرلس سیسکو سیستم‌عامل AireOS بود؛ یک OS اختصاصی با GUI آشنای آبی، CLI محدودتر از IOS ، و لایسنس شمارش AP. خیلی از شبکه‌های ما هنوز روی همین جعبه‌ها هستند و تا وقتی 8.10 با AP Wave 2 کار می‌کند، عجله برای rip-and-replace rational نیست. ولی مسیر خرید جدید AireOS بسته شده؛ مهاجرت به 9800 است.

3504 کنترلر رومیزی/رک کوچک برای دفتر و شعبه بود. دیتاشیت رسمی می‌گوید تا 150 اکسس پوینت ، 3000 کلاینت ، توان حدود 4 گیگابیت، یک پورت mGig تا 5 گیگ و چهار پورت 1 گیگ. مدل AIR-CT3504-K9 . برای هتل صداتاق و کارخانه متوسط همان سال‌ها عالی بود. امروز End-of-Sale است و سیسکو مسیر جایگزینی را 9800-L گذاشته. سند: Cisco 3504 Wireless Controller Data Sheet.

5520 کنترلر 1RU نسل بعد 5508 بود برای پردیس متوسط تا بزرگ: تا 1500 اکسس پوینت ، حدود 20 هزار کلاینت و حدود 20 گیگابیت. ظاهرش سرور UCS فشرده است نه جعبه قدیمی 5508. لایسنس AP را می‌شد یک‌به‌یک Add کرد. دیتاشیت: Cisco 5520 Wireless Controller Data Sheet.

8540 برادر بزرگ 5520 در فرم 2RU است: تا 6000 اکسس پوینت ، 64 هزار کلاینت و حدود 40 گیگابیت. برای اپراتور و پردیس خیلی بزرگ ساخته شد. اگر 8540 سالم دارید و AP های Wave 2 ، تا پایان پشتیبانی نرم‌افزار نگه دارید؛ خرید نو دیگر معنا ندارد.

نسل قبل‌تر را هم باید در نقشه اکوسیستم دید چون هنوز در رک‌ها هستند:

کنترلر AireOS	مقیاس تقریبی	یادداشت
2504	تا 75 AP و حدود 1000 کلاینت	شعبه کوچک؛ پورت‌ها گیگabit محدود
5508	تا 500 AP و حدود 7000 کلاینت	سال‌ها استاندارد پردیس ایران
WiSM2 روی 6500	تا 1000 AP	ماژول داخل شاسی کاتالیست 6500
7500	تا 6000 AP در مدل Flex	مخصوص شعبه زیاد با FlexConnect
8510	تا 6000 AP	قبل از 8540 برای مقیاس بزرگ
3750G Integrated WLC	مقیاس کوچک روی خود سوئیچ	همان قابلیتی که در مطالب قدیمی سایت برای 3750 گفتیم

لایسنس AireOS را سیسکو بین 3504 و 5520 و 8540 قابل انتقال گذاشت، ولی از 2504 و 5508 و 8510 به این سه تا پورت نکرد. این را در خرید دست‌دوم خوب به خاطر بسپارید: لایسنس 5508 روی 5520 نمی‌نشیند.

کنترلر روی سوئیچ: 3650 ، 3850 و Converged Access

این همان بخشی است که خیلی از شبکه‌کارها می‌پرسند: «مگر 3850 وایرلس هم می‌شود؟» بله. سیسکو یک نسل Converged Access ساخت که سوئیچ Access هم Mobility Agent باشد و هم در صورت نیاز Mobility Controller. ترافیک وایرلس همان‌جا روی ASIC سوئیچ سوییچ می‌شد، نه اینکه همه چیز به یک WLC مرکزی تونل شود.

روی کاتالیست 3850 حداقل لایسنس برای وایرلس IP Base است؛ LAN Base رادیو را کنترلر نمی‌کند. اگر سوئیچ را Mobility Controller کنید باید AP-Count License بخرید؛ مدل adder یک‌به‌یک مثل LIC-CTIOS-1A . اگر فقط Mobility Agent باشد، شمارش AP روی MC بالادست است و خود 3850 لایسنس تعداد AP نمی‌خواهد. پیش‌فرض سوئیچ بعد از بوت، MA است نه MC.

سقف مقیاس را از راهنمای رسمی سیسکو برداشته‌ام: یک استک 3850 تا 50 اکسس پوینت ، یک استک 3650 تا 25 اکسس پوینت. مجموع لایسنس اعضای استک با هم جمع می‌شود ولی از این سقف بالاتر نمی‌رود. برای پردیس بزرگ، الگوی سیسکو این بود که 3850 ها MA باشند و یک 5760 یا 5508 نقش MC را بگیرد. سند: Catalyst 3850/3650 Best Practices — Converged Wired and Wireless Access.

5760 کنترلر اختصاصی IOS XE همان نسل بود؛ ظاهرش به 3850 شبیه است ولی کارش فقط وایرلس است و مقیاس‌اش تا حدود 1000 AP می‌رفت. امروز هیچ‌کدام مسیر خرید نو نیستند. نسل جدید همین ایده، Embedded Wireless Controller روی سوئیچ‌های کاتالیست 9300 و 9400 و 9500 و 9600 در حالت SD-Access است: کنترلر داخل IOS XE سوئیچ، مخصوص Fabric ، نه جایگزین 9800-40 برای Local Mode کلاسیک در هر سناریو.

اگر 3850 با لایسنس وایرلس دارید و AP های 2802 به آن جوین شده‌اند، تا وقتی استک پایدار است نگه دارید. وقتی به 9120 و 9130 و وای‌فای 6 می‌رسید، این معماری دیگر گلوگاه می‌شود؛ مسیر درست 9800 است و سوئیچ فقط PoE و mGig می‌دهد، کنترلر جدا.

کنترلر مجازی: از vWLC تا Catalyst 9800-CL

سیسکو سال‌ها یک Virtual Wireless Controller روی ESXi داشت؛ همان vWLC با AireOS. برای لاب و شعبه کوچک خوب بود، مقیاس‌اش محدود بود (پروفایل کوچک حدود 200 AP)، و فیچرهایی مثل OEAP را نداشت. اگر هنوز vWLC دارید، مهاجرت به 9800-CL همان کار است با OS جدید.

Catalyst 9800-CL کنترلر IOS XE است که روی VM و کلود بالا می‌آید. این همان چیزی است که امروز اگر بپرسند «WLC روی VMware» باید جواب بدهید. دیتاشیت رسمی: Cisco Catalyst 9800-CL Wireless Controller for Cloud Data Sheet.

پروفایل‌های مقیاس 9800-CL روی ابر خصوصی (ESXi ، KVM ، Hyper-V ، NFVIS روی ENCS):

پروفایل	حداکثر AP	حداکثر کلاینت
Ultra-low	100	1000
Small	1000	10٬000
Medium	3000	32٬000
Large	6000	64٬000

همین اعداد روی AWS و GCP و Azure و OCI هم برای Small/Medium/Large تکرار می‌شود. پروفایل High Throughput تا حدود 5 گیگابیت فقط روی ESXi و KVM با NIC دارای SR-IOV است؛ Hyper-V این پروفایل را ندارد. اگر 9800-CL را روی یک VMXNET3 معمولی با دو vCPU برای پردیس 800 AP بگذارید، بعداً CPU WNCD می‌سوزد نه رادیو AP. منابع VM را از جدول دیتاشیت بردارید، نه از حس.

سناریوی ابر عمومی‌اش معمولاً FlexConnect است: کنترلر در VPC ، AP ها در شعبه با سوییچینگ محلی، تونل کنترل روی اینترنت یا VPN. برای پردیس با Local Mode و رومینگ حساس، جعبه فیزیکی 9800 یا CL روی سرور داخل همان دیتاسنتر پردیس عاقلانه‌تر است. لاتنسی CAPWAP شوخی‌بردار نیست.

خانواده Catalyst 9800 : کنترلر نسل فعلی

9800 همان جایی است که AireOS و Converged Access به یک زبان رسیدند: IOS XE. CLI آشنای کاتالیست، SSO و ISSU ، مدل‌درایون یانگ، API ، و سه مدل استقرار Centralized و FlexConnect و Fabric روی یک کد. این کنترلر را می‌توانید جعبه بخرید، VM کنید، روی سوئیچ کاتالیست در SDA بگذارید، یا (تا 17.15) روی خود AP به‌نام EWC.

9800-L نصف‌عرض 1RU است؛ دو تا را می‌شود کنار هم در یک یونیت گذاشت. دو مدل دارد: C9800-L-C-K9 با آپلینک مسی mGig و C9800-L-F-K9 با آپلینک فیبر. مقیاس پایه 250 AP و 5000 کلاینت و حدود 5 گیگابیت است؛ با لایسنس Performance می‌شود 500 AP و 10 هزار کلاینت و 10 گیگابیت. برای پردیس کوچک و توزیع شعبه، جایگزین طبیعی 3504 است.

روی پنل 9800-L-F پورت‌های آبی 2.5/1 گیگ دیتا، پورت‌های زرد 1 گیگ، USB ، کنسول RJ45 و USB Mini ، و دو پورت مدیریت SP و RP را می‌بینید. SP و RP را با پورت دیتا قاطی نکنید؛ این اشتباه در نصب اول، نصف روز عیب‌یابی Join می‌خرد.

پلتفرم 9800	مقیاس AP / کلاینت	فرم
9800-L	250 / 5 هزار ؛ با Performance 500 / 10 هزار	جعبه نصف‌عرض
9800-40	2000 AP / 32 هزار کلاینت / حدود 40 گیگ	1RU ؛ چهار SFP+
9800-80	6000 AP / 64 هزار کلاینت / حدود 80 گیگ	1RU بزرگ‌تر
9800-CL	100 تا 6000 بسته به پروفایل	VM / کلود
CW9800L	تا 500 AP و 10 هزار کلاینت	نسل جدید جمع‌وجور
CW9800M	تا 3000 AP و 32 هزار کلاینت	جایگزین میان‌رده 9800-40
CW9800H1 / H2	تا 6000 AP و 64 هزار کلاینت	نسل جدید مقیاس بالا؛ H1 با 25گیگ، H2 با 40گیگ
EWC روی AP	تا 50 AP و 1000 کلاینت در نسخه‌های اخیر	روی کاتالیست 9100 ؛ EOS از 17.16
EWC روی سوئیچ کاتالیست	مخصوص SDA	9300 / 9400 / 9500 / 9600

9800-40 در دیتاشیت رسمی تا 2000 AP ، 32 هزار کلاینت، 4096 WLAN و 4096 VLAN ، و سه مود Centralized و FlexConnect و Fabric را دارد. سند: Cisco Catalyst 9800-40 Data Sheet. سیسکو خانواده CW9800 را به‌عنوان نسل کارآمدتر همان مقیاس معرفی کرده؛ اگر امروز جعبه نو می‌خرید، SKU های CW9800 را در استعلام بگذارید نه فقط 9800-40 قدیمی.

HA در 9800 جدی‌تر از AireOS است: SSO با لینک RP ، ISSU در بعضی مسیرهای کد، و N+1 برای سایت‌های توزیع‌شده. تگ‌ها را هم بشناسید: Policy Tag و RF Tag و Site Tag معماری کانفیگ 9800 است، نه WLAN ID ساده قدیمی. کسی که 5508 را خوب بلد است، روز اول 9800 را با همان ذهنیت GUI آبی کانفیگ نکند؛ ساختار عوض شده، روح سیاست همان است.

Mobility Express در برابر EWC

هر دو «کنترلر داخل AP» هستند، ولی یک چیز نیستند. Mobility Express کنترلر AireOS است روی Master AP سری 1540 و 1560 و 1815 و 1830 و 1850 و 2800 و 3800 (و بعضی 4800). از AireOS 8.1.121 به بعد آمد. برای دفتر چندده‌نفره بدون خرید WLC عالی بود. Master اگر بمیرد، AP دیگری که قابلیت Master دارد نقش را می‌گیرد؛ این Failover را در طراحی باید تست کنید نه فرض.

EWC روی کاتالیست 9100 همان کد 9800 است که داخل AP نشسته. GUI و CLI اش به 9800 شبیه است نه به AireOS. مقیاس نهایی سیسکو برای بیشتر مدل‌ها را به 50 AP و 1000 کلاینت رساند (قبلاً روی 9120/9130 تا 100 AP و 2000 کلاینت هم می‌گفتند). از IOS XE 17.16 سیسکو EWC-AP را End-of-Life اعلام کرده؛ 17.15 آخرین شاخه است. EWC روی سوئیچ در حالت SDA ادامه دارد. اگر امروز دفتر پنجاه‌نفره می‌چینید، یا 9800-L بخرید یا 9800-CL کوچک؛ EWC را برای شبکه جدید مبنای پنج‌ساله نگذارید.

تبدیل 9100 به EWC با زیپ رسمی است که هم C9800-AP-iosxe-wlc.bin دارد هم ایمیج ap1g7 یا ap1g6a متناسب مدل. دستور روی AP : ap-type ewc-ap tftp://.../ap1g7 tftp://.../C9800-AP-iosxe-wlc.bin. سند سیسکو: Convert Catalyst 9100 Access Points to Embedded Wireless Controller.

لایسنس ، مدیریت و قطعات اطراف اکوسیستم

وای‌فای سیسکو فقط AP و WLC نیست. ISE برای 802.1X و Guest ، Catalyst Center (همان DNA Center سابق) برای Assurance و نقشه RF ، Cisco Spaces یا CMX برای لوکیشن، و Prime Infrastructure در شبکه‌های قدیمی. لایسنس وایرلس امروز عمدتاً per-AP و term است: DNA/Catalyst Essentials یا Advantage روی هر اکسس پوینت، جدا از لایسنس خود کنترلر. DTLS برای دیتای CAPWAP روی بعضی پلتفرم‌ها لایسنس جدا داشته؛ روی 9800 معمولاً Smart License است.

PoE را دوباره می‌گویم چون بیشترین پروژه خراب از همین‌جاست. 9105 با af هم زنده می‌ماند. 9120 و 9130 برای فیچر کامل PoE+ و UPOE می‌خواهند. 9178 با دو 10G و رادیوهای زیاد، بودجه وات سوئیچ را می‌بلعد. قبل از BOM ، جدول توان دیتاشیت را با بودجه PoE استک Access جمع بزنید. سویچ 9200 با UPOE برای این کار ساخته شده؛ 2960PoE قدیمی برای 9130 کامل نیست.

آنتن را هم جزء اکوسیستم ببینید. مدل I داخلی است، E خارجی، P الگوی باریک برای راهرو و استادیوم، D دایرکشنال، W دیوارکوب، T Teleworker. کانکتور DART روی 9130AXE هشت‌پورت است و با کابل چهارپورت 3800 یکی نیست. آنتن غلط یعنی پوشش غلط، ولو اینکه 9130 خریده باشید.

چطور انتخاب کنیم: یک نقشه عملی

اگر دفتر زیر بیست AP است و نمی‌خواهید جعبه WLC بخرید، مسیر امروز 9800-CL کوچک یا 9800-L است نه Autonomous تک‌تک. Mobility Express و EWC را فقط برای حفظ وضع موجود ببینید.

اگر پردیس دویست تا پانصد AP است، 9800-L با Performance یا CW9800L و AP های 9120/9130 منطقی است. کلاینت 6E زیاد دارید 9166. تراکم سالن 9130 یا 9176/9178.

اگر چند ده شعبه با WAN ضعیف دارید، FlexConnect روی 9800-CL یا 9800-40 و AP 9115/9120 در شعبه. Local Mode روی شعبه نگذارید.

اگر 3850 با لایسنس MC دارید و زیر پنجاه AP Wave 2 ، تا تعویض سوئیچ نگه دارید. AP وای‌فای 6 جدید را به 3850 وصل نکنید که بعداً مجبور شوید دو بار طراحی کنید.

اگر 5508 و 3702 دارید، اول کنترلر را به 9800 ببرید با کدی که هنوز Wave 1 را می‌فهمد (مسیر 17.3.x) یا همان AireOS را نگه دارید تا AP ها عوض شوند. ارتقای مستقیم به 17.18 یعنی 3702 ها Drop می‌شوند.

و اگر هسته سیمی‌تان هنوز 6500 است، وایرلس جدید را روی همان Core قدیمی سوار نکنید. اول ستون فقرات، بعد رادیو. مطلب شاسی سویچ سیسکو سری ۹۶۰۰ برای همان ستون است.

جمع‌بندی اکوسیستم وایرلس سیسکو

اکوسیستم وایرلس سیسکو از یک AP مستقل IOS به یک پارچه کنترل‌شده با CAPWAP رسید، بعد کنترلر را داخل سوئیچ 3850 و داخل خود AP گذاشت، و امروز دوباره کنترلر را روی IOS XE خانواده 9800 متمرکز کرده؛ با این فرق که همان کد را می‌توانید جعبه بخرید، روی ESXi بیاورید، یا در Fabric روی سوئیچ کاتالیست بنشانید. اکسس پوینت از 1142 تا 3702 روی IOS Wave 1 ، از 2802 و 3802 روی AP-COS Wave 2 ، از 9105 تا 9130 روی وای‌فای 6 ، از 9162 تا 9166 روی 6E ، و از CW9172 تا 9178 روی وای‌فای 7 آمده است. ایمیج k9w7 مستقل است، k9w8 سبک‌وزن کامل است، rcvk9w8 فقط برای بوت و گرفتن ایمیج از WLC است، Mobility Express و EWC کنترلر توکارند، و GUAP در Wi-Fi 7 بین Meraki و 9800 انتخاب می‌کند.

اگر بخواهید یک جمله برای خرید بگوییم: AP را برای پوشش و تراکم بخرید، کنترلر را برای مقیاس و مدل استقرار، سوئیچ را برای PoE و mGig ، و ایمیج را برای همان نقشی که از دستگاه می‌خواهید. قاطی کردن این چهار تا، همان پروژه‌ای است که SSID روشن می‌شود ولی رومینگ و شعبه و مهمان هیچ‌کدام درست کار نمی‌کنند.

منابع اصلی این مطلب دیتاشیت‌ها و راهنماهای سیسکو بوده‌اند؛ از جمله 9800-L ، 9800-CL ، 9130AX ، Aironet 3800 ، Managing APs 8.10 و 3850 Converged Access. برای مقایسه فیچر AireOS با 9800 هم ماتریس رسمی سیسکو هست: AireOS to Catalyst 9800 Feature Comparison Matrix.

مشاوره ، پیاده‌سازی و خرید تجهیزات وایرلس سیسکو

طراحی RF ، انتخاب بین 9120 و 9130 ، تصمیم FlexConnect یا Local ، مهاجرت از 5508 به 9800 ، لایسنس سوئیچ 3850 ، یا خرید یکجا AP و کنترلر و سوئیچ PoE ، کار کاتالوگ ورق زدن نیست؛ باید روی پلان ساختمان و تعداد کلاینت و وضعیت WAN حرف زد. اگر برای مشاوره و پیاده‌سازی و خرید تجهیزات وایرلس سیسکو نیاز به کمک دارید، تماس بگیرید:

09121308444

از سایت‌سروِی و انتخاب مدل اکسس پوینت سیسکو تا کانفیگ WLC و راه‌اندازی 9800-CL روی VM ، کنار پروژه‌تان می‌ایستیم.