سوئیچ سیسکو سری نکسوس ۹۳۱۸۰ | معرفی کامل سوئیچ سیسکو نکسوس Cisco Nexus 93180

سوئیچ سیسکو نکسوس ستون فقرات دیتاسنترهای مدرن است. اگر برای لایه Access سازمانی به سوئیچ سیسکو کاتالیست نگاه می‌کنید، برای Leaf-Spine، VXLAN و ACI باید سراغ خانواده Cisco Nexus بروید. در این راهنمای کامل، سوئیچ سیسکو سری نکسوس ۹۳۱۸۰ را از نسل EX تا FX، FX2 و FX3 بررسی می‌کنیم؛ با تمرکز روی تفاوت‌های فنی، FCoE/FC، فن آبی و قرمز، جریان هوای Front-to-Back و Back-to-Front، لایسنس، NX-OS و اپتیک — بر اساس دیتاشیت و راهنمای نصب رسمی سیسکو.

سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰ چیست و چرا مهم است؟

وقتی می‌گوییم سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰، معمولاً منظور مدل‌های ثابت ۱ یونیت با الگوی پورت آشنای «۴۸ دانلینک + ۶ آپلینک» است؛ مثل N9K-C93180YC-EX، N9K-C93180YC-FX و N9K-C93180YC-FX3. این سوئیچ‌های سیسکو برای Top-of-Rack طراحی شده‌اند: سرورهای ۱/۱۰/۲۵ گیگ به دانلینک وصل می‌شوند و آپلینک‌های ۴۰/۱۰۰ گیگ به Spine می‌روند.

نکته‌ای که خیلی‌ها اشتباه می‌گیرند این است که نسل FX2 لزوماً روی برچسب «۹۳۱۸۰» نیست؛ مدل‌هایی مثل 93240YC-FX2 (۴۸+۱۲) یا 93360YC-FX2 (۹۶+۱۲) امتداد همان خانواده Cloud Scale هستند و در طراحی فابریک کنار ۹۳۱۸۰ مقایسه می‌شوند. در این مقاله هر چهار نسل EX / FX / FX2 / FX3 را کنار هم می‌گذاریم.

NX-OS سیسکو چیست و روی سوئیچ سیسکو نکسوس چه نقشی دارد؟

Cisco NX-OS سیستم‌عامل اختصاصی سیسکو برای سوئیچ‌های دیتاسنتر (نکسوس) و تجهیزات ذخیره‌سازی MDS است. معماری‌اش ماژولار است؛ هر پروتکل مسیریابی پروسس جداگانه دارد، پس خرابی یک سرویس لزوماً کل باکس را پایین نمی‌آورد. برای سوئیچ سیسکو سری Nexus 9000 دو حالت دارید:

• حالت NX-OS : سوئیچ کلاسیک دیتاسنتر با VXLAN EVPN، vPC، BGP، اتوماسیون Ansible و تلمتری.
• حالت ACI : سوئیچ به‌عنوان Leaf/Spine در فابریک Cisco ACI؛ سیاست‌ها از APIC / Nexus Dashboard اعمال می‌شود.

قبل از خرید سوئیچ سیسکو نکسوس، حداقل نسخه NX-OS و ACI مدل را چک کنید؛ بعضی قابلیت‌ها (FC روی FX، SyncE روی FX3، FCoE روی EX) به نسخه مشخص وابسته‌اند.

مدل سوئیچ سیسکو نکسوس	حداقل NX-OS	حداقل ACI
N9K-C93180YC-EX	7.0(3)I4(2)	11.3
N9K-C93108TC-EX	7.0(3)I4(3)	12.0
N9K-C93180LC-EX	7.0(3)I6(1)	12.2(1n)
N9K-C93180YC-FX	7.0(3)I7(1)	12.2A
N9K-C93108TC-FX	7.0(3)I7(1)	12.2A
N9K-C93180YC-FX3	9.3.7	15.1.3
N9K-C93108TC-FX3	10.4.2	16.0.5
N9K-C93108TC-FX3P	9.3.5	15.1.3

منبع: جداول مشخصات دیتاشیت رسمی Cisco N9300-EX / FX / FX3. برای آخرین توصیه نرم‌افزاری به Product Bulletin سیسکو مراجعه کنید.

نسل EX؛ سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰YC-EX و هم‌خانواده

سری N9300-EX اولین نسل جدی Cloud Scale برای مهاجرت شفاف به ۲۵ گیگ روی سرور و ۱۰۰ گیگ روی تجمیع است. مدل شاخص همین خانواده، N9K-C93180YC-EX است که هنوز در خیلی از دیتاسنترهای ایرانی دیده می‌شود (هرچند مسیر فروش جدید معمولاً به FX/FX3 رفته است).

• N9K-C93180YC-EX : ۴۸ پورت ۱/۱۰/۲۵G فیبر + ۶ پورت ۴۰/۱۰۰G QSFP28. پهنای باند ۳٫۶ Tbps و بیش از ۲٫۶ Bpps. تأخیر کمتر از ۱ میکروثانیه. بافر ۴۰MB، CPU چهار هسته، ۲۴GB رم، SSD ۶۴GB. پاورهای رایج ۶۵۰W AC / ۹۳۰W DC / ۱۲۰۰W HVAC-HVDC. چهار فن.
• N9K-C93108TC-EX : ۴۸ پورت ۱۰G BASE-T + ۶×۱۰۰G؛ برای سرورهای مسی.
• N9K-C93180LC-EX : مدل متراکم QSFP؛ تا ۳۲ پورت ۴۰/۵۰G یا ۱۸ پورت ۱۰۰G — بیشتر برای سناریوهای خاص تجمیع/Leaf پرتراکم.

قابلیت ویژه نسل EX در حوزه SAN: طبق ماتریس رسمی FC-NPV / FCoE-NPV سیسکو، مدل 93180YC-EX فقط FCoE NPV دارد؛ یعنی Native Fibre Channel ندارد. پورت‌های FCoE Edge و FCoE NP پشتیبانی می‌شوند، اما FC NP / FC Edge نه. برای همگرایی کامل LAN/SAN با پورت‌های ۱۶/۳۲G FC باید به نسل FX بروید.

نسل FX؛ جایی که سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰ معروف‌تر شد

سری N9300-FX نسل بعدی Cloud Scale است با امنیت سخت‌افزاری قوی‌تر و همگرایی SAN جدی‌تر.

• N9K-C93180YC-FX : همان الگوی ۴۸×۱/۱۰/۲۵ + ۶×۱۰۰G با ۳٫۶ Tbps و ۱٫۲ Bpps. دانلینک‌ها می‌توانند ۱۶/۳۲G Fibre Channel هم باشند (Unified Ports). MACsec روی همه پورت‌های ≥۱۰G. SSD ۱۲۸GB و تا ۳۲GB رم. حداقل NX-OS 7.0(3)I7(1).
• N9K-C93108TC-FX : ۴۸×۱۰G BASE-T + ۶×۱۰۰G با MACsec.
• N9K-C9348GC-FXP : ۴۸×۱G + ۴×SFP28 + ۲×QSFP28؛ ToR گیگابیت اقتصادی.

طبق راهنمای FC-NPV سیسکو، روی 93180YC-FX هم FC NP، هم FCoE NP، هم FC Edge و هم FCoE Edge پشتیبانی می‌شود — یعنی یک پله بالاتر از EX برای همگرایی ذخیره و شبکه. ترنسیورهای FC رایج: DS-SFP-FC8G-SW، DS-SFP-FC16G-SW، DS-SFP-FC32G-SW.

نسل FX2؛ پهنای باند و تراکم بیشتر در سوئیچ سیسکو نکسوس

سیسکو سری N9300-FX2 را امتداد FX با ظرفیت بالاتر معرفی کرده است:

مدل	پورت‌ها	نکته فنی
N9336C-FX2 / FX2-E	۳۶ × ۴۰/۱۰۰G QSFP28	۷٫۲ Tbps؛ breakout؛ مدل E قابلیت FC هم دارد
N93240YC-FX2	۴۸×۱/۱۰/۲۵ + ۱۲×۱۰۰G	نزدیک‌ترین برادر ۹۳۱۸۰ با آپلینک دو برابر
N93360YC-FX2	۹۶×۱/۱۰/۲۵ + ۱۲×۱۰۰G	Native FC و FCoE NPV (از NX-OS 9.3(5))
N93216TC-FX2	۹۶×۱۰G BASE-T + ۱۲×۱۰۰G	سرور مسی پرتراکم

نسل FX3؛ سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰YC-FX3 و مدل‌های جدید

سری N9300-FX3 نسل جدیدتر دسترسی است؛ همان تراکم آشنا، با تمرکز روی AI/ML، congestion management، تلمتری و در مدل ۹۳۱۸۰YC-FX3 قابلیت‌های زمانی تلکام.

• N9K-C93180YC-FX3 : ۴۸×۱/۱۰/۲۵ + ۶×۱۰۰G، ۳٫۶ Tbps، بافر ۴۰MB، پشتیبانی PTP / SyncE و پورت‌های زمانی (1PPS، 10MHz، ToD، GNSS). فن‌های ۳۵CFM. حداقل NX-OS 9.3.7.
• N9K-C93108TC-FX3 : ۴۸×۱۰G BASE-T + ۶×۱۰۰G.
• N9K-C93108TC-FX3P : ۴۸ پورت Multigigabit با PoE / PoE+ / UPoE.
• N9K-C9348GC-FX3 / FX3PH : دسترسی ۱G با آپلینک ۱۰/۲۵/۱۰۰؛ مدل PH با half-duplex و PoE.

روی ۹۳۱۸۰YC-FX3 معمولاً Native FC مثل FX ندارید؛ تمرکز روی اترنت پیشرفته، MACsec، RoCE و سناریوهای AI/ML و تلکام است. SyncE نیاز به لایسنس add-on دارد.

جدول مقایسه نسل‌ها؛ تفاوت واقعی EX و FX و FX2 و FX3

ویژگی	93180YC-EX	93180YC-FX	93240YC-FX2	93180YC-FX3
دانلینک	۴۸×۱/۱۰/۲۵G	۴۸×۱/۱۰/۲۵G (+FC)	۴۸×۱/۱۰/۲۵G	۴۸×۱/۱۰/۲۵G
آپلینک	۶×۱۰۰G	۶×۱۰۰G	۱۲×۱۰۰G	۶×۱۰۰G
پهنای باند	۳٫۶ Tbps	۳٫۶ Tbps	بالاتر (خانواده FX2)	۳٫۶ Tbps
بافر	۴۰ MB	۴۰ MB	Cloud Scale	۴۰ MB
SSD / رم	۶۴GB / ۲۴GB	۱۲۸GB / تا ۳۲GB	بسته به مدل	۱۲۸GB / ۱۶GB پیش‌فرض
MACsec همه پورت	محدودتر از FX	بله (≥۱۰G)	بسته به مدل	بله (طبق دیتاشیت FX3)
FCoE NPV	بله	بله	بسته به مدل	ارجاع به ماتریس نسخه
Native FC ۱۶/۳۲G	خیر	بله	در مدل‌های خاص مثل FX2-E / 93360	خیر (تمرکز اترنت/تلکام)
PTP / SyncE	—	—	—	بله (+ لایسنس SyncE)
فن رایج	۳۰CFM ×۴	۳۰CFM ×۴	بسته به شاسی	۳۵CFM ×۴
حداقل NX-OS	7.0(3)I4(2)	7.0(3)I7(1)	طبق دیتاشیت FX2	9.3.7

FCoE، FC و همگرایی LAN/SAN روی سوئیچ سیسکو نکسوس

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های نسل‌ها دقیقاً همین‌جاست و در خیلی از معرفی‌ها جا می‌افتد:

• FCoE (Fibre Channel over Ethernet) : ترافیک Fibre Channel روی اترنت بدون‌افت (lossless) با PFC و DCB حمل می‌شود. روی نکسوس ۹۰۰۰ معمولاً در حالت NPV است؛ یعنی سوئیچ سیسکو نکسوس مثل پروکسی به FCF/MDS بالادستی وصل می‌شود و خودش Fabric کامل SAN نمی‌سازد.
• FC Native : پورت فیزیکی واقعاً به حالت ۱۶/۳۲G Fibre Channel می‌رود (Unified Port). این قابلیت روی 93180YC-FX و بعضی مدل‌های FX2 هست، روی 93180YC-EX نیست.
• برای فعال‌سازی عملیاتی به feature-set fcoe-npv و لایسنس Storage / FCoE (قدیمی‌تر: N93-FNPV1K9؛ امروز معمولاً Storage add-on در مدل DCN) نیاز دارید.

مدل	FC NP	FCoE NP	FC Edge	FCoE Edge
N9K-C93180YC-EX	خیر	بله	خیر	بله
N9K-C93180YC-FX	بله	بله	بله	بله
N9K-C93360YC-FX2	بله	بله	بله	بله

منبع: Cisco Nexus 9000 Series NX-OS FC-NPV and FCoE-NPV Configuration Guide — جدول Supported Hardware.

قابلیت‌های خاص هر سری؛ فراتر از تعداد پورت

• Intelligent Buffer (AFD / ETRAP / DPP) : تشخیص mice و elephant flow؛ در FX و FX3 برجسته است.
• RoCE / DCB : PFC، ETS، DCBX، ECN برای RDMA و فابریک AI/ML؛ در FX3 بیشتر روی این سناریو تأکید شده.
• MACsec : رمزنگاری لایه فیزیکی؛ روی FX/FX3 برای leaf-to-spine و border بسیار کاربردی است (لایسنس Security).
• Telemetry / Tetration / Insights : جمع‌آوری تلمتری خطی؛ در نسل‌های Cloud Scale پایه‌گذاری شد و با Nexus Dashboard کامل‌تر شد.
• VXLAN EVPN / Multi-Site / Segment Routing : هسته فابریک مدرن؛ سطح لایسنس Essentials یا Advantage را مشخص می‌کند.
• vPC و ECMP : افزونگی لایه ۲ بدون STP و fat-tree لایه ۳؛ FX تا ۶۴-way و FX3 تا ۱۲۸-way.
• POAP و DevOps : راه‌اندازی روز صفر و اتوماسیون Ansible/NETCONF.

فن‌های سوئیچ سیسکو نکسوس؛ آبی و قرمز چه فرقی دارند؟

در راهنمای نصب رسمی سیسکو برای نکسوس ۹۳۱۸۰، جهت جریان هوا با رنگ نوار فن و پاور مشخص می‌شود. این موضوع برای جلوگیری از داغ شدن و Shutdown حیاتی است:

رنگ	معنی سیسکو	پارت‌نامبر رایج	چیدمان رک
آبی (Blue)	Port-side Exhaust	NXA-FAN-30CFM-F (و در FX3: NXA-FAN-35CFM-PE)	هوای خنک از سمت فن/پاور وارد می‌شود و از سمت پورت‌ها خارج می‌شود → سمت فن باید در راهروی سرد باشد؛ پورت‌ها روبه‌روی راهروی گرم
قرمز / زرشکی (Red / Burgundy)	Port-side Intake	NXA-FAN-30CFM-B (و در FX3: NXA-FAN-35CFM-PI)	هوای خنک از سمت پورت‌ها وارد می‌شود و از سمت فن خارج می‌شود → پورت‌ها باید در راهروی سرد باشند

قانون طلایی سیسکو: همه فن‌ها و پاورهای AC هم‌رنگ/هم‌جهت باشند. پاور سفید (HVAC/HVDC دو جهته مثل N9K-PUV-1200W) می‌تواند با هر دو جهت فن کار کند. اگر جهت‌ها قاطی شود، سوئیچ سیسکو نکسوس ممکن است Overheat کند و خاموش شود.

Front-to-Back و Back-to-Front یعنی چه؟

در ادبیات رک دیتاسنتر، معمولاً می‌گویند جریان هوا باید از راهروی سرد به راهروی گرم باشد. سیسکو به‌جای «جلوی رک»، جهت را نسبت به سمت پورت (Port side) تعریف می‌کند:

• Port-side Intake (قرمز) : معادل حالتی که اگر پورت‌ها جلوی رک باشند، هوا تقریباً Front-to-Back حرکت می‌کند (ورود از جلو/پورت، خروج از عقب/فن).
• Port-side Exhaust (آبی) : اگر پورت‌ها جلوی رک باشند، هوا تقریباً Back-to-Front است (ورود از عقب/فن، خروج از جلو/پورت). برای کابل‌کشی سرور گاهی پورت‌ها را عقب می‌گذارند و جهت آبی منطقی‌تر می‌شود.

پس قبل از خرید فن، اول مشخص کنید در رک شما پورت‌های سوئیچ سیسکو نکسوس روبه‌روی راهروی سرد است یا گرم؛ بعد آبی یا قرمز را انتخاب کنید — نه برعکس.

رنج و انواع فن (CFM)

رنج فن	نمونه‌ها	مدل‌های رایج
۳۰ CFM	NXA-FAN-30CFM-F / -B	93180YC-EX ، 93180YC-FX و خیلی از ۱RUهای هم‌خانواده
۳۵ CFM	NXA-FAN-35CFM-PE / -PI	93180YC-FX3 و چند مدل FX3
۳۰ CFM کوچک‌تر (SFAN)	NXA-SFAN-30CFM-*	مدل‌های ۱G مثل ۹۳۴۸GC-FX3

تعداد فن برای ۹۳۱۸۰YC معمولاً چهار عدد با افزونگی N+1 است و hot-swap هستند. صدا (Acoustics) با سرعت فن عوض می‌شود؛ مثلاً روی EX حدود ۴۸٫۵ dBA در ۴۰٪ و تا حدود ۷۸ dBA در ۱۰۰٪.

پاورها و رنگ‌بندی جریان هوا

نوع	رنگ Intake	رنگ Exhaust	مثال
AC	زرشکی/قرمز	آبی	NXA-PAC-650W-PI / PE ، NXA-PAC-500W-*
DC	سبز یا زرشکی	خاکستری یا آبی	NXA-PDC-930W-PI / PE
HVAC/HVDC دو جهته	سفید		N9K-PUV-1200W

لایسنس‌های سیسکو؛ برای هر قابلیت چه چیزی لازم است؟

نرم‌افزار پایه سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۰۰۰ لایه ۲ و مدیریت خوبی دارد؛ برای مسیریابی کامل، VXLAN و ابزارهای پیشرفته باید لایسنس بخرید:

سطح	پوشش اصلی	کی لازم است؟
Essentials (NX-OS-ES-XF / ACI-ES-XF)	BGP، OSPF، EIGRP، PIM، VXLAN EVPN، VRF، تلمتری پایه، Multi-Pod در ACI	تقریباً هر فابریک تک‌سایتی جدی
Advantage (NX-OS-AD-XF / ACI-AD-XF)	Multi-Site، Tenant Routed Multicast، SR-MPLS/SRv6، MPLS L3VPN	چندسایت و DCI
Premier	Essentials+Advantage + Assurance/Insights	عملیات Day-2 پیشرفته

Add-on	قابلیت	مرتبط با ۹۳۱۸۰
Security	MACsec و CloudSec	FX / FX3
Storage / FCoE	FC، FCoE NPV، SAN در NDFC	EX (FCoE)، FX (FC+FCoE)
SyncE	Synchronous Ethernet	عمدتاً FX3
NDB	Nexus Data Broker	TAP/SPAN aggregation

ماژول‌ها و اپتیک‌های فیبری سوئیچ سیسکو نکسوس

سری ۹۳۱۸۰ fixed است؛ لاین‌کارت جدا ندارد. آنچه عوض می‌کنید ترنسیور، کابل DAC/AOC، فن و پاور است.

سرعت	نمونه پارت سیسکو	کاربرد
۱G	GLC-SX-MMD / GLC-LH-SMD	دانلینک ۱G
۱۰G	SFP-10G-SR / LR ، DAC	سرور و لینک کوتاه
۲۵G	SFP-25G-SR-S / LR-S ، DAC	دانلینک اصلی ۹۳۱۸۰YC
۴۰G	QSFP-40G-SR4 / LR4	آپلینک یا مهاجرت
۱۰۰G	QSFP-100G-SR4-S / CWDM4 / LR4 ، DAC	Leaf به Spine
FC ۸/۱۶/۳۲G	DS-SFP-FC8G/16G/32G-SW	فقط مدل‌های Unified مثل FX

مرجع رسمی: Cisco Transceiver Compatibility Matrices.

کاربردها؛ هر سوئیچ سیسکو نکسوس کجا می‌نشیند؟

• Leaf استاندارد ۲۵G فیبر → ۹۳۱۸۰YC-FX یا FX3
• همگرایی LAN/SAN با Native FC → ۹۳۱۸۰YC-FX
• فقط FCoE NPV روی سخت‌افزار نسل قبل → ۹۳۱۸۰YC-EX
• آپلینک بیشتر به Spine → ۹۳۲۴۰YC-FX2
• تلکام / PTP-SyncE → ۹۳۱۸۰YC-FX3
• سرور ۱۰G مسی → ۹۳۱۰۸TC-EX/FX/FX3
• PoE خاص → ۹۳۱۰۸TC-FX3P

کدام را بخریم؟ راهنمای سریع

• پروژه جدید با نیاز امنیتی و FC → سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰YC-FX
• پروژه جدید با نرم‌افزار جدیدتر و SyncE/AI → ۹۳۱۸۰YC-FX3
• نیاز به ۱۲ آپلینک ۱۰۰G → ۹۳۲۴۰YC-FX2
• ارتقا تدریجی از موجودی EX → با دانستن محدودیت Native FC برنامه‌ریزی کنید

در بازار ایران برای خرید سوئیچ سیسکو و به‌خصوص سوئیچ سیسکو نکسوس، هم‌خوانی فن/پاور، صحت لایسنس و نسخه NX-OS به‌اندازه خود شاسی مهم است.

سوالات متداول درباره سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰

فرق فن آبی و قرمز در سوئیچ سیسکو نکسوس چیست؟
آبی = Port-side Exhaust ؛ قرمز/زرشکی = Port-side Intake. همه ماژول‌ها باید هم‌جهت باشند.

آیا ۹۳۱۸۰YC-EX از Native FC پشتیبانی می‌کند؟
خیر؛ فقط FCoE NPV. برای FC native سراغ FX بروید.

Front-to-Back بهتر است یا Back-to-Front؟
بستگی به چیدمان راهروی سرد/گرم و محل پورت‌ها دارد؛ مهم این است که Intake همیشه از cold aisle باشد.

نکسوس همان سوئیچ سیسکو کاتالیست است؟
خیر. کاتالیست برای Campus؛ نکسوس برای دیتاسنتر.

جمع‌بندی؛ چرا سوئیچ سیسکو سری نکسوس ۹۳۱۸۰؟

خانواده سوئیچ سیسکو نکسوس ۹۳۱۸۰ از EX تا FX3 مسیر تکامل Cloud Scale سیسکو را نشان می‌دهد: از ۲۵/۱۰۰ گیگ پایه و FCoE روی EX، تا Unified Ports و MACsec روی FX، تراکم بالاتر FX2، و قابلیت‌های زمانی/AI روی FX3. اگر مدل، فن آبی یا قرمز، جهت Front-to-Back/Back-to-Front، لایسنس و اپتیک را از روز اول درست بچینید، سال‌ها می‌توانید روی همان Leaf حساب کنید.

منابع: دیتاشیت رسمی Cisco N9300-EX (c78-742283)، N9300-FX (c78-742284)، N9300-FX2 (c78-742282)، N9300-FX3 (c78-744052)، Hardware Installation Guide مدل 93180YC-EX، و Cisco NX-OS FC-NPV/FCoE-NPV Supported Hardware + Licensing Options Guide. تصاویر محصول از رندرهای رسمی دیتاشیت سیسکو.